«Alpha male». «Άνδρας υψηλής αξίας». «Γυναίκα υψηλής αξίας». «Body count». «Χαμένη θηλυκότητα».
Όχι, δεν πρόκειται για κάποιο σκλαβοπάζαρο περασμένου αιώνα, όπου άνθρωποι εξετάζονται, αξιολογούνται και κοστολογούνται. Βρισκόμαστε στο 2026. Έχουμε προοδεύσει. Τώρα έχουμε μικρόφωνα, κάμερες, podcasts και ring lights. Και κάπως έτσι, ανάμεσα σε δύο reels, μπορεί να εμφανιστεί ένας άγνωστος και να σου εξηγήσει πόσο «αξίζει» μια γυναίκα.
Η αξία, βέβαια, θέλει κριτήρια. Δεν είμαστε και ερασιτέχνες. Πόσους συντρόφους είχε; Πόσο «θηλυκή» είναι; Πόσο απαιτητική; Είναι «wife material»; Ή μήπως το περιβόητο body count της ξεπέρασε το επιτρεπτό όριο και οι μετοχές της κατέρρευσαν; Και ο άνδρας, από την άλλη, πρέπει να γίνει «υψηλής αξίας». Χρήματα, κύρος, σώμα, αυτοπεποίθηση, κυριαρχία. Να μη δείχνει αδυναμία. Να κερδίζει.
Κάπου στην πορεία οι ανθρώπινες σχέσεις απέκτησαν χρηματιστηριακούς όρους. Έλειπε, φαίνεται, από τον έρωτα ένα Excel. Θα μπορούσαμε να γελάσουμε. Μόνο που στην άλλη πλευρά της οθόνης μπορεί να βρίσκεται ένα αγόρι δεκατεσσάρων ετών που ακόμη προσπαθεί να καταλάβει τι σημαίνει να είσαι άνδρας. Πώς αγαπάς. Πώς διαχειρίζεσαι την απόρριψη. Τι δικαιούσαι από τον άνθρωπο απέναντί σου και, κυρίως, τι δεν δικαιούσαι. Ή ένα κορίτσι δεκαπέντε ετών που μαθαίνει ότι η αξία του, τελικά, μετριέται. Από το σώμα του, τη σεξουαλικότητά του, τις επιλογές του, από το πόσο καλά χωράει σε μια προκαθορισμένη εκδοχή «θηλυκότητας».
Όχι, ένα βίντεο δε μετατρέπει αυτομάτως έναν έφηβο σε βίαιο άνδρα. Ούτε όποιος μιλά για «alpha males» πρόκειται να κακοποιήσει μια γυναίκα. Οι λέξεις, όμως, κουβαλούν ιδέες. Και όταν επαναλαμβάνεις ότι η γυναίκα έχει συγκεκριμένη «αξία», ότι ο άνδρας πρέπει να κυριαρχεί και ότι η απόρριψη πληγώνει την ανδρική του υπόσταση, κανονικοποιείς έναν συγκεκριμένο τρόπο να κοιτάζει τον άνθρωπο απέναντί του.
Και ύστερα το πλάνο αλλάζει. Στο Λαύριο, μια γυναίκα τραυματίζεται από τον πρώην σύντροφό της. Στην Ηγουμενίτσα, η 25χρονη Πηνελόπη δολοφονείται από τον πρώην σύντροφό της. Και τότε αλλάζει και το λεξιλόγιό μας. Panic button. Safe house. Καταγγελία. Προστασία.
Όλα απαραίτητα.
Αλλά όλα έρχονται όταν μια γυναίκα έχει ήδη φοβηθεί. Κι έτσι μένει μια ερώτηση πολύ πιο δύσκολη:
Τι συμβαίνει πριν; Πριν από το panic button. Πριν από το safe house. Πριν κάποιος θεωρήσει ότι το «όχι» είναι προσωπική προσβολή. Πριν η σύντροφος γίνει κτήμα και η πρώην σύντροφος εκείνη που «τόλμησε να φύγει». Ανάμεσα σε ένα σεξιστικό reel και σε μια πράξη βίας υπάρχει προφανώς τεράστια απόσταση.
Το ερώτημα είναι τι βάζουμε μέσα σε αυτή την απόσταση. Γιατί σήμερα τα παιδιά δεν μαθαίνουν για τις σχέσεις μόνο από το σπίτι ή το σχολείο. Μαθαίνουν και κάνοντας scroll. Και ο αλγόριθμος δεν περιμένει να μεγαλώσουν για να αποκτήσουν άποψη. Τους προσφέρει μία έτοιμη. Γι’ αυτό, μαζί με την αυτονόητη συζήτηση για περισσότερη προστασία, υπάρχει και μία που πρέπει να ξεκινά πολύ νωρίτερα. Όχι μόνο πώς θα προστατεύσουμε ένα κορίτσι ώστε αύριο να μη γίνει μια γυναίκα που φοβάται. Αλλά και πώς θα μεγαλώσουμε ένα αγόρι χωρίς να του μαθαίνουμε ότι για να είναι «αρκετά άνδρας» πρέπει να κυριαρχεί, να επιβάλλεται, να μη δέχεται την απόρριψη, να χωράει κι εκείνο σε ένα καλούπι που μπορεί, λίγο λίγο, να κάνει τη βία να μοιάζει με δύναμη.
Γιατί ίσως το πραγματικό «πριν» να αρχίζει πολύ νωρίτερα απ’ όσο νομίζουμε.
Συντάκτης: Βίκυ Παναγοπούλου
