Λίγο μετά τις 19:30 το απόγευμα της Τετάρτης 18/03, ο χώρος αφίξεων στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» δεν έμοιαζε με κανέναν άλλον. Δεν ήταν οι βαλίτσες που τραβούσαν τα βλέμματα, αλλά ουρές που κουνούσαν ρυθμικά, γαβγίσματα που έσπαγαν τη σιωπή και μάτια –ανθρώπινα και ζωικά– που έψαχναν το ίδιο πράγμα: ανακούφιση.
Δεκάδες ζώα συντροφιάς επέστρεψαν στην Ελλάδα μαζί με τους ανθρώπους τους, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Κιβωτός». Περίπου 90 ιδιοκτήτες και σχεδόν 100 ζώα επαναπατρίστηκαν από τη Μέση Ανατολή μέσω ειδικής πτήσης του υπουργείου Εξωτερικών. Για πρώτη φορά, μια τέτοια αποστολή δεν αντιμετώπισε τα ζώα ως «δευτερεύον φορτίο», αλλά ως αυτό που πραγματικά είναι: οικογένεια.
«Τα ζώα μας δεν είναι αποσκευές», δήλωσε ο Νίκος Χρυσάκης, υπογραμμίζοντας ότι πλέον υπάρχουν σαφή πρωτόκολλα για αντίστοιχες περιπτώσεις στο μέλλον. Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή τη φαινομενικά απλή φράση, κρύβεται μια μικρή κοινωνική επανάσταση.
Γιατί μέχρι πρόσφατα, η ιδέα ότι ένα κράτος θα οργανώσει επιχείρηση επαναπατρισμού που περιλαμβάνει και κατοικίδια θα ακουγόταν πολυτέλεια. Κάτι «δευτερεύον», κάτι που «μπορεί να περιμένει». Μόνο που για εκείνους που βρέθηκαν σε αυτή την πτήση, δεν υπήρχε καμία εναλλακτική. «Δεν μπορούσαμε να τα αφήσουμε πίσω», είπε μια γυναίκα που ταξίδευε με τον μεγαλόσωμο σκύλο της. Και αυτό δεν ήταν υπερβολή. Ήταν η πιο καθαρή μορφή δεσμού.
Η εικόνα στο αεροδρόμιο ήταν, με έναν τρόπο, καθρέφτης της εποχής μας. Μιας εποχής που επαναπροσδιορίζει τι σημαίνει «οικογένεια». Για πολλούς ανθρώπους –ειδικά σε μια γενιά που ζει πιο μόνη, πιο αστικά, πιο αποσυνδεδεμένα από τα παραδοσιακά σχήματα– τα κατοικίδια δεν είναι απλώς συντροφιά. Είναι συναισθηματική σταθερά, είναι ρουτίνα, είναι φροντίδα και, κυρίως, είναι σχέση.
Όσο περισσότερο οι ανθρώπινες σχέσεις γίνονται περίπλοκες, εύθραυστες ή προσωρινές, τόσο περισσότερο επενδύουμε σε δεσμούς που είναι άνευ όρων. Ένα ζώο δεν θα σε «αφήσει στο διαβάστηκε», δεν θα σε ghostάρει, δεν θα παίξει παιχνίδια εξουσίας. Και ίσως γι’ αυτό, σε κρίσιμες στιγμές, γίνεται αδιαπραγμάτευτο κομμάτι της ζωής σου.
Η επιχείρηση «Κιβωτός» ήταν ένα statement. Ένα σημάδι ότι οι θεσμοί αρχίζουν –έστω και αργά– να συμβαδίζουν με την πραγματικότητα των ανθρώπων. Ότι η έννοια της φροντίδας διευρύνεται. Ότι η ενσυναίσθηση δεν περιορίζεται μόνο στους ανθρώπους.
Και ίσως τελικά, το πιο δυνατό μήνυμα εκείνης της βραδιάς να ήταν οι χαρούμενες αγκαλιές στο πάτωμα του αεροδρομίου. Εκεί που κάποιος γονάτισε για να αγκαλιάσει τον σκύλο του σαν να γύρισε σπίτι μετά από πόλεμο.
Γιατί, μερικές φορές, το να σώσεις έναν άνθρωπο σημαίνει απλώς να μην τον αναγκάσεις να αφήσει πίσω αυτό που αγαπά.
Το Ελ. Βενιζέλος μέσα από το φωτορεπορτάζ του πρακτορείου Eurokinissi.
