Συναισθηματική διαθεσιμότητα. Ένα θέμα που το τελευταίο διάστημα μας απασχολεί όλο και περισσότερο. Δεν είναι λίγες εκείνες οι περιπτώσεις στη ζωή μας που, ενώ μια σχέση φαίνεται να πηγαίνει καλά, στην πορεία και όσο αρχίζει να βαθαίνει το συναίσθημα και να δημιουργείται ένα πιο ουσιαστικό δέσιμο, αρχίζει να φθίνει χωρίς ιδιαίτερα προφανή λόγο.
Το να είναι κανείς σωματικά παρών σε μια σχέση μπορεί να ακούγεται σχετικά εύκολο. Το να είναι όμως και συναισθηματικά παρών συνδέεται με το κατά πόσο έχει κλείσει παλιές πληγές και το κατά πόσο έχει έρθει σε ουσιαστική συμφιλίωση με τον εαυτό του. Πολλοί άνθρωποι κουβαλούν απωθημένα και αυτά δύσκολα αφήνουν χώρο για κάτι νέο και υγιές να αναπτυχθεί.
Όταν κάτι αισθανόμαστε πως δεν έχει κλείσει μέσα μας, τότε δεν μπορεί να ανοίξει κάτι ήρεμο και επαρκές. Το μυαλό μας επιστρέφει στο παρελθόν και περιστρέφεται γύρω από άλυτα ζητήματα και συναισθηματικά αδιέξοδα, δημιουργώντας έτσι έναν εσωτερικό κύκλο που δυσκολεύει την πλήρη συναισθηματική παρουσία. Έτσι, κάποιος μπορεί να δείχνει ενδιαφέρον και να συμμετέχει σε μια σχέση, χωρίς όμως να συνδέεται ουσιαστικά ή να εκτίθεται όπως απαιτεί μια βαθιά ανθρώπινη σύνδεση.
Η συναισθηματική μη διαθεσιμότητα, στην πράξη, δε σημαίνει απαραίτητα ότι δε θέλουμε μια σχέση, αλλά κυρίως ότι δεν μπορούμε να τη ζήσουμε πλήρως, κρατώντας έτσι μια συναισθηματική απόσταση και αδυνατώντας να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας. Αυτή λοιπόν τη συναισθηματική απόσυρση μπορεί να τη βιώνει κάποιος με το να κρατάει τη σχέση σε απόσταση, να δυσκολεύεται να δεσμευτεί ή να μην μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματά του με ειλικρίνεια και καθαρότητα.
Όταν δεν έχουμε επεξεργαστεί επαρκώς τα παλαιότερα συναισθήματα ή δεν έχουμε διαχωρίσει και επανατοποθετήσει τον εαυτό μας σε σχέση με μια προηγούμενη εμπειρία, είναι πιθανό να δημιουργηθεί απόσταση μέσα σε μια νέα σχέση. Έτσι, δεν μπορούμε να υπάρξουμε πλήρως μέσα σε αυτήν.
Το πρώτο βήμα προς τη συναισθηματική διαθεσιμότητα είναι η αυτογνωσία. Είναι πολύ πιο εύκολο να επικοινωνήσουμε τα συναισθήματά μας όταν έχουμε αναγνωρίσει τα τραύματά μας και τα όριά μας.
Η συναισθηματική διαθεσιμότητα συνδέεται άμεσα με την ικανότητά μας να εμπιστευόμαστε. Να σταματήσουμε να βρισκόμαστε σε μια κατάσταση εσωτερικής πάλης και να αφεθούμε. Η εμπιστοσύνη δεν έχει να κάνει μόνο με τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας, αλλά με τον εαυτό μας και με την ίδια τη ζωή. Να μπορούμε να πούμε πως ό,τι και να προκύψει, θα το αντιμετωπίσουμε, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι μπορεί να πληγωθούμε.
Δεν μπορείς να υπάρξεις συναισθηματικά διαθέσιμος αν δεν τσαλακωθείς λίγο, αν δεν εκτεθείς. Οι άμυνες δημιουργούν έναν εσωτερικό τοίχο που δεν αφήνει το συναίσθημα να περάσει και δημιουργεί μια αόρατη απόσταση.
Κάποιες φορές, το να προχωρήσουμε είναι μια συνειδητή απόφαση. Μπορεί να δυσκολευόμαστε γιατί φοβόμαστε ότι θα «αφήσουμε πίσω» κάτι που θέλαμε πολύ στη ζωή μας, αλλά δεν εξελίχθηκε όπως θα το επιθυμούσαμε. Αυτός όμως ο φόβος μάς κρατά δεμένους με το παρελθόν.
Έχει σημασία να αναγνωρίζουμε αυτό το συναίσθημα του μπλοκαρίσματος όταν το βιώνουμε. Να του δίνουμε χώρο και χρόνο, χωρίς πίεση, και να το αφήνουμε να ηρεμήσει. Όπως κάθε συναίσθημα, έτσι και αυτό χρειάζεται να κάνει τον κύκλο του, ώστε όταν πλέον έχει ηρεμήσει, να μπορούμε με αυτογνωσία και ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό μας να δώσουμε τη θέση που αρμόζει σε κάθε εμπειρία που πέρασε από τη ζωή μας και σε κάθε άνθρωπο που άφησε το αποτύπωμά του μέσα μας.
Η συναισθηματική διαθεσιμότητα είναι, κατά κάποιο τρόπο, μια συνειδητή προσπάθεια να ζούμε στο τώρα, να εκτιμάμε όσα έρχονται στη ζωή μας και ταυτόχρονα να δίνουμε χώρο σε όσα πέρασαν, ώστε να τα αναγνωρίσουμε, να τα κατανοήσουμε και τελικά να τα εντάξουμε μέσα στην προσωπική μας πορεία. Είναι σημαντικό να καταλαβαίνουμε ότι το ποιοι είμαστε έχει τελικά διαμορφωθεί από τις επιλογές μας και το πώς τις διαχειριστήκαμε.
Η αποδοχή της ανθρώπινης μας υπόστασης και το γεγονός ότι επιτρέπουμε στον εαυτό μας να κάνει λάθη και να μαθαίνει από αυτά οδηγεί τελικά στη συγχώρεση του εαυτού μας. Αυτή η συγχώρεση είναι που τελικά μας δίνει το εισιτήριο για να προχωρήσουμε μπροστά, πιο ώριμοι και πιο συνειδητοποιημένοι.
Συντάκτης: Αντιγόνη Μαραβελάκη
