Όταν σκεφτόμαστε έναν μη ελκυστικό άνθρωπο, το μυαλό των περισσότερων πηγαίνει αυτόματα στην εμφάνιση και στους κακούς τρόπους συμπεριφοράς. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι περισσότερο εκλεπτυσμένη. Οι απωθητικές κοινωνικές αλλοιώσεις εκδηλώνονται κυρίως με καθημερινές συνήθειες που σιγά-σιγά απογυμνώνουν μια προσωπικότητα απ’ τη γοητεία της. Συνήθειες που τις αποκαλούμε «ιδιοτροπίες», ενώ στην πραγματικότητα είναι το τείχος που υψώνουμε ανάμεσα σ’ εμάς και τους γύρω μας. Και κάπου εκεί χάνουμε τις πιθανότητες που είχαμε να καταλάβουμε καλύτερα τι αντιπροσωπεύει ο καθένας. Ακολουθούν πέντε συνήθειες που διαμορφώνουν έναν αδιάφορο χαρακτήρα.
1. Υπερβολική οικειότητα με ανθρώπους που μόλις γνώρισε
Η υπερβολική οικειότητα με άτομα που μόλις πρωτοείδε κάποιος αποδομεί γρήγορα το κλίμα της επικοινωνίας, καθώς παραβιάζει τους κανόνες της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Η εν λόγω συμπεριφορά εκδηλώνεται σωματικά με απρόσκλητα αγγίγματα στον ώμο ή στο χέρι και λεκτικά μέσω της πρόωρης χρήσης υποκοριστικών και της υποβολής αδιάκριτων, προσωπικών ερωτήσεων. Ουσιαστικά, η στάση του προδίδει ενδόμυχη ανασφάλεια κι απεγνωσμένη προσδοκία για ταχεία αποδοχή, η οποία, ωστόσο, στερείται συναισθηματικής νοημοσύνης. Η βιασύνη του να εκμηδενίσει τις αποστάσεις προκαλεί στους γύρω του καχυποψία κι αμηχανία. Δεδομένου ότι η αμοιβαία έλξη βασίζεται στον σεβασμό της ιδιωτικότητας, η εύκολη προσφορά ψευδούς οικειότητας υποβαθμίζει την ποιότητά του, καθιστώντας τον από ενδιαφέρον σε ενοχλητικό.
2. Ανταγωνιστική ακρόαση
Πόσες φορές έχει βρεθεί κανείς απέναντι σ’ ένα πρόσωπο που ακούει ένα βίωμα μόνο ως αφορμή για να διηγηθεί ένα προσωπικό του; Μάλιστα, αυτός ο τύπος ανθρώπου πιστεύει πως η εμπειρία του είναι πάντοτε ανώτερη. Αν ο συνομιλητής αναφέρεται σε μια δύσκολη περίοδο που πέρασε, εκείνος θα σπεύσει να μιλήσει για την προσωπική του ιστορία που ήταν σαφώς χειρότερη. Αν μοιράζεται τις επιτυχίες του, ο ανταγωνιστικός ακροατής θα θυμηθεί σπουδαιότερα κατορθώματα που πέτυχε ο ίδιος. Επιδιώκει διαρκή υπεροχή κι υποβαθμίζει τον διάλογο σε αγώνα επικράτησης, με αποτέλεσμα να δημιουργείται αμέσως η αίσθηση πως ο λόγος του διπλανού του δεν εισακούεται. Τα βιώματα των άλλων γίνονται το «ζέσταμα» για το σόου του, εφόσον οδηγεί τη συζήτηση σε μια ιδιότυπη αρένα. Το χειρότερο στοιχείο εντοπίζεται στο γεγονός ότι ακόμη κι ο ανθρώπινος πόνος κι η επιτυχία πρέπει οπωσδήποτε να φέρουν το όνομά του στην κορυφή.
3. Επικριτική διάθεση υπό το πρόσχημα της «ειλικρίνειας»
Ένα άκρως αγενές χαρακτηριστικό είναι η διατύπωση απρόκλητων και μη εποικοδομητικών σχολίων για τις επιλογές και τη ζωή των συνανθρώπων μας. Την ημερήσια διάταξη αυτού του χαρακτήρα την απασχολεί η κατάκριση. Και τη στιγμή που ο οποιοσδήποτε προσπαθεί να τον επαναφέρει στην τάξη, υπερασπίζεται τη στάση του λέγοντας: «Είμαι αυθόρμητος και λέω τα πράγματα με το όνομά τους». Η άποψή του γίνεται δικαιολογία για την έλλειψη ενσυναίσθησης. Δε θέλει ν’ αντιληφθεί την τεράστια διαφορά ανάμεσα στην ειλικρίνεια και τον συγκαλυμμένο σαδισμό. Η αλήθεια είναι χρήσιμη όταν μας ζητήσουν τη συμβουλή μας, κι ακόμη και τότε επιστρατεύεται η λεπτότητα κι ο κατάλληλος τόνος ώστε το μήνυμα να περάσει ομαλά. Αντίθετα, η κριτική για ζητήματα που δεν μπορούν ν’ αλλάξουν άμεσα, όπως προσωπικές αποφάσεις που δεν επηρεάζουν κανέναν άλλον, είναι παραβίαση της αξιοπρέπειας.
4. Συναισθηματική χειραγώγηση
Ο χαρακτήρας αυτός, συνήθως, αρνείται να εκφράσει ανοιχτά τις επιθυμίες του κι επιλέγει να αλλοιώνει μια ουδέτερη κατάσταση σε συγκαλυμμένη αδικία εις βάρος του, με μοναδικό σκοπό να δημιουργεί ενοχές στους πάντες. Αν η παρέα πάρει μια απόφαση που δεν τον ευνοεί απόλυτα, θ’ ακολουθήσει με ένα μαρτυρικό ύφος, πετώντας υπόκωφα σχόλια. Το κλασικότερο είναι το «μην ανησυχείτε για μένα, έχω συνηθίσει να συμβιβάζομαι». Η συναισθηματική χειραγώγηση που επιλέγει του στερεί την αρετή της αξιοπιστίας και της σοβαρότητας. Από ένα σημείο και μετά, η παρουσία του είναι εξαντλητική, αφού αναγκάζει τους γύρω του να βαδίζουν διαρκώς σε τεντωμένο σχοινί για να μην τον πληγώσουν.
5. Εμμονική κοινωνική επίδειξη
Μια ακόμη απωθητική -κατ’ εμέ και προσβλητική- συνήθεια κάποιου είναι εκείνη της αναφοράς σε σημαντικές γνωριμίες κι υλικά αγαθά στη ροή μιας εντελώς απλής κουβέντας. Προκαλεί έντονη αποστροφή η επιμονή του να υπογραμμίσει πως έχει διασυνδέσεις με ισχυρά άτομα ή πως κατέχει ένα ακριβό αντικείμενο, κι ας είναι το θέμα της συζήτησης παντελώς ασήμαντο. Η επίκληση της ανωτερότητας υποδηλώνει με σαφήνεια πως στερείται αυτόνομης προσωπικότητας. Το αποτέλεσμα είναι να φαίνεται ρηχός και σνομπ στα μάτια του συνειδητοποιημένου παρατηρητή. Αποδεικνύει πως η ζωή του εξαρτάται αποκλειστικά από δανεικά δεκανίκια.
Συντάκτης: Δημήτρης Μπότης
