Έρευνα: Αν αισθάνεσαι μόνος σχετίζεται με την εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου

Η πανδημία του Covid μαζί με όλες τις υπόλοιπες επιπτώσεις οικονομικές και κοινωνικές επέβαλε και μια νέα πραγματικότητα πίσω από οθόνες, όπου η επικοινωνία και οι σχέσεις μετριούνται σε μηνύματα, likes και followers. Μπορεί η πανδημία να αποτελεί μακρινό παρελθόν, όμως η μοναξιά ήρθε για να μείνει και πλέον ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα της εποχής μας. Πόσες φορές δεν έχουμε αισθανθεί μόνοι ακόμη κι αν δίπλα μας έχουμε δικά μας άτομα; Αυτό έχει επιστημονική εξήγηση. Εμείς το ψάξαμε το θέμα και είμαστε εδώ για να παρουσιάσουμε το τι βρήκαμε. Κάνοντας ένα μικρό spoiler, αν αισθάνεται κάποιος μόνος έχει να κάνει με το πώς αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος μας τον ίδιο μας τον εαυτό. Θα καταλάβεις στην πορεία τι ακριβώς εννοούμε.

Σύμφωνα λοιπόν με μια έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2020 στο επιστημονικό περιοδικό Neuroscience όσο πιο μόνος αισθάνεται κάποιος τόσο πιο πιθανό είναι να αισθάνεται ότι το οικείο περιβάλλον του είναι απομακρυσμένο. Οι ερευνητές χρησιμοποιώντας την μέθοδο της εγκεφαλικής χαρτογράφησης εξέτασαν τον τρόπο που ο προμετωπιαίος λοβός (aka η περιοχή του εγκεφάλου που σχετίζεται με την αντίληψη του εαυτού) αντιλαμβάνεται τις κοινωνικές μας σχέσεις. Πώς όμως αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος την κοινωνική εγγύτητα;

Οι ερευνητές ζήτησαν από τα συμμετέχοντα άτομα να επικεντρωθούν σε 16 διαφορετικούς ανθρώπους που είτε ανήκαν στον οικογενειακό και φιλικό τους κύκλο είτε ήταν απλά γνωστοί. Πιο συγκεκριμένα, τους ζητήθηκε να επικεντρωθούν στους ίδιους, σε πέντε στενούς φίλους ή οικογενειακά πρόσωπα, σε πέντε γνωστούς και πέντε διάσημους. Στη συνέχεια ανέφεραν τα δικά τους συναισθήματα μοναξιάς και πόσο κοντά ένιωθαν στο κάθε άτομο. Παράλληλα, ο εγκέφαλος τους παρακολουθούνταν. Όταν λοιπόν τα συμμετέχοντα άτομα σκέφτονταν τα κοντινά τους πρόσωπα η εγκεφαλική δραστηριότητα τους ήταν παρόμοια με εκείνη όταν σκέφτονταν τον εαυτό τους. Οι ερευνητές παρακολουθώντας τη συγκεκριμένες συχνότητες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί κοινά μοτίβα δραστηριότητας για να αναπαραστήσει τον εαυτό μας και τους φίλους μας, ενώ αυτό αλλάζει όταν πρόκειται για απλούς γνωστούς ή άτομα που απλώς θαυμάζουμε από μακριά.

Ωστόσο, εντοπίστηκε μια διαφοροποίηση που δεν πέρασε απαρατήρητη. Στους ανθρώπους που ένιωθαν μοναξιά αυτή η ομοιότητα δεν υπήρχε. Ο εγκέφαλος αντιμετώπιζε τον «εαυτό» σαν κάτι εντελώς ξεχωριστό και απομονωμένο από όλους τους άλλους ακόμη και από άτομα που ήταν θεωρητικά φίλοι ή οικογένεια. Επομένως, η μοναξιά μεταβάλλει τη νευρωνική δομή του «Εγώ». Όπως καταλαβαίνουμε δεν παίζει κανέναν απολύτως ρόλο ο αριθμός των ανθρώπων που έχουμε στη ζωή μας όσο κοντινοί κι αν είναι αυτοί. Έχει να κάνει με το πώς αισθανόμαστε εμείς οι ίδιοι. Ουσιαστικά και με απλά λόγια η υποκειμενική αίσθηση μοναξιάς ή σύνδεσης είναι αυτή που διαμορφώνει τα νευρωνικά κυκλώματα άρα και το πώς αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος μας τη μοναξιά και την εγγύτητα. Η μοναξιά δεν είναι απλώς κάτι παροδικό που αισθανόμαστε. Αποτυπώνεται στον εγκέφαλο ως μια πραγματική απόσταση ανάμεσα στο «Εγώ» και στους άλλους. Οι ερευνητές δεν ήταν σε θέση να συμπεράνουν με ασφάλεια πώς ακριβώς προκύπτει το χάσμα αυτό ή από ποιους παράγοντες προκαλείται εξαιτίας του περιορισμένου δείγματος συμμετεχόντων. Αποτελεί όμως μια καλή αρχή για περαιτέρω διερεύνηση, αφού το εν λόγω θέμα απασχολεί πολλούς από εμάς.

Η μοναξιά μπορεί να δημιουργεί αποστάσεις, όμως η εγγύτητα είναι εκεί για να τις γκρεμίσει. Το σημαντικό είναι να συνδεόμαστε με ανθρώπους και να δημιουργούμε σχέσεις με ουσία.