Τώρα τελευταία, το να μην έχεις φίλους μοιάζει να έχει αποκτήσει τη δική του αισθητική. Μοναχικές βόλτες, βραδιές στο σπίτι, ακουστικά στα αυτιά, φωτογραφίες από άδεια δωμάτια και βίντεο ανθρώπων που δηλώνουν πως προτιμούν τη δική τους παρέα. Στα social media, η απουσία φίλων δεν παρουσιάζεται πάντα ως κάτι που πρέπει να διορθωθεί, αλλά ως ένας διαφορετικός τρόπος ζωής. Κάπως έτσι, το No Friends Aesthetic μετατρέπει τη μοναξιά σε εικόνα και την κοινωνική απομόνωση σε δήλωση ανεξαρτησίας.
Αλλά πότε ακριβώς το να μην έχεις φίλους έγινε κάτι που μπορείς να κάνεις trend;
Για χρόνια, η έλλειψη φίλων αντιμετωπιζόταν ως κάτι που προκαλούσε αμηχανία. Η κοινωνική ζωή, οι παρέες και οι έξοδοι αποτελούσαν σχεδόν αυτονόητα σημάδια μιας επιτυχημένης καθημερινότητας. Σήμερα, όμως, η ψηφιακή κουλτούρα προβάλλει μια διαφορετική εικόνα: εκείνη του ανθρώπου που επιλέγει την ησυχία του, αποφεύγει τις περιττές συναναστροφές και δεν αισθάνεται την ανάγκη να ανήκει σε κάθε παρέα.
Το No Friends Aesthetic δεν είναι απλώς η απουσία κοινωνικών σχέσεων. Είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή η απουσία παρουσιάζεται, αποκτά συγκεκριμένη εικόνα και μετατρέπεται σε αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Η μοναχική βόλτα γίνεται cinematic βίντεο, το βράδυ στο σπίτι μια στιγμή αυτοφροντίδας και η έλλειψη φίλων μια αφορμή για περιεχόμενο με το οποίο μπορούν να ταυτιστούν χιλιάδες άλλοι. Η μοναχικότητα, με άλλα λόγια, δεν είναι πλέον μόνο ένα βίωμα. Μπορεί να γίνει και αφήγημα.
Πώς γίνεται να είμαστε συνδεδεμένοι με όλους και κοντά σε κανέναν;
Το παράδοξο είναι ότι αυτή η αισθητική αναπτύσσεται σε μια εποχή διαρκούς ψηφιακής επικοινωνίας. Μιλάμε μέσα από μηνύματα, παρακολουθούμε καθημερινά τις ζωές ανθρώπων που γνωρίζουμε και αγνώστων, αντιδρούμε στις φωτογραφίες τους και ενημερωνόμαστε για τις εξόδους στις οποίες δεν συμμετείχαμε. Κι όμως, η αίσθηση της σύνδεσης δεν ταυτίζεται πάντα με την πραγματική οικειότητα. Μπορεί να γνωρίζουμε τι έκανε κάποιος το Σαββατοκύριακο, χωρίς να έχουμε μιλήσει ουσιαστικά μαζί του εδώ και μήνες. Μπορεί να έχουμε εκατοντάδες διαδικτυακές επαφές, αλλά κανέναν άνθρωπο στον οποίο θα τηλεφωνήσουμε όταν δυσκολευόμαστε.
Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η μοναχική ζωή μπορεί να μοιάζει ασφαλέστερη. Δεν απαιτεί συμβιβασμούς, δεν προϋποθέτει συναισθηματική έκθεση και δεν κρύβει τον ίδιο κίνδυνο απόρριψης που συνοδεύει τις ανθρώπινες σχέσεις. Η επιλογή της ησυχίας μπορεί να είναι πραγματικά απελευθερωτική. Μπορεί, όμως, να αποτελεί και έναν τρόπο να προστατευόμαστε από απογοητεύσεις που δεν θέλουμε να ξαναζήσουμε.
Και οι δύο εκδοχές μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο άτομο.
Τα social media έχουν την ικανότητα να μετατρέπουν σχεδόν κάθε ανθρώπινη εμπειρία σε αισθητική: από την καθημερινή ρουτίνα μέχρι τη θλίψη, την εξάντληση και την ανάγκη απομόνωσης. Η μοναξιά δεν αποτελεί εξαίρεση. Όταν συνοδεύεται από την κατάλληλη μουσική, μια ατμοσφαιρική εικόνα και μια φράση που μοιάζει να περιγράφει όσα δεν μπορούμε να εκφράσουμε, γίνεται εύκολα αναγνωρίσιμη και κοινοποιήσιμη. Το περιεχόμενο αυτό δεν είναι απαραίτητα ψεύτικο ή επιφανειακό. Μπορεί να προσφέρει ανακούφιση σε ανθρώπους που αισθάνονται ότι κανείς γύρω τους δεν καταλαβαίνει τι περνούν. Το να βλέπεις κάποιον να περιγράφει μια εμπειρία που πίστευες ότι αφορά μόνο εσένα μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση κοινότητας.
Ωστόσο, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αποδοχή της μοναχικότητας και στην εξιδανίκευση της απομόνωσης. Όταν η ταυτότητά μας συνδέεται με την εικόνα του ανθρώπου που δεν χρειάζεται κανέναν, η επιθυμία για σύνδεση μπορεί να αρχίσει να μοιάζει με αδυναμία. Σαν να πρέπει να αποδείξουμε ότι είμαστε αρκετά ανεξάρτητοι ώστε να μη μας λείπει κανείς.
Και κάπως έτσι, ακόμη και η ευαλωτότητα αποκτά συγκεκριμένο ύφος, φίλτρο και λεζάντα.
Επιλέγουμε να είμαστε μόνοι ή μαθαίνουμε να ζούμε έτσι; Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ουσιαστική διάκριση. Η μοναχικότητα δεν είναι από μόνη της πρόβλημα. Το να απολαμβάνεις τον χρόνο με τον εαυτό σου, να μη χρειάζεσαι διαρκώς παρέα ή να επιλέγεις έναν μικρότερο κοινωνικό κύκλο μπορεί να αποτελεί μια υγιή και συνειδητή στάση ζωής. Η μοναξιά, όμως, δεν είναι πάντα επιλογή. Μερικές φορές είναι η απόσταση ανάμεσα στις σχέσεις που θα θέλαμε να έχουμε και σε εκείνες που τελικά έχουμε. Είναι η επιθυμία να μοιραστούμε κάτι με κάποιον και η συνειδητοποίηση ότι δεν ξέρουμε ποιον να καλέσουμε.
Αυτές οι δύο εμπειρίες μπορούν να μοιάζουν σχεδόν ίδιες σε μια φωτογραφία. Ένας άνθρωπος που πίνει μόνος τον καφέ του μπορεί να απολαμβάνει απόλυτα την ηρεμία του. Ένας άλλος μπορεί να κάνει ακριβώς το ίδιο, προσπαθώντας να συμφιλιωθεί με την απουσία ανθρώπων από τη ζωή του. Το διαδίκτυο δεν μπορεί πάντα να ξεχωρίσει τη διαφορά. Ούτε, φυσικά, χρειάζεται κάθε προσωπική εμπειρία να εξηγείται δημόσια. Αξίζει, όμως, να αναρωτηθούμε αν η αισθητικοποίηση της μοναξιάς μάς βοηθά να αποδεχτούμε τον εαυτό μας ή αν, ορισμένες φορές, μας επιτρέπει να κρύβουμε πίσω από μια εικόνα κάτι που θα θέλαμε να αλλάξει.
Ίσως το No Friends Aesthetic να είναι τελικά κάτι περισσότερο από μια ακόμη διαδικτυακή τάση. Ίσως να αποκαλύπτει την ανάγκη μιας γενιάς να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με την κοινωνικότητα, τις προσδοκίες των άλλων και την πίεση να παρουσιάζει μια γεμάτη ζωή. Δε χρειάζεται να έχεις μια μεγάλη παρέα για να είσαι ευτυχισμένος. Δεν χρειάζεται να βγαίνεις κάθε Σαββατοκύριακο ούτε να αποδεικνύεις διαρκώς ότι έχεις μια συναρπαστική κοινωνική ζωή. Αλλά δε χρειάζεται επίσης να μετατρέπεις την απουσία σχέσεων σε απόδειξη δύναμης, αν μέσα σου εξακολουθείς να επιθυμείς τη σύνδεση.
Γιατί υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να μη φοβάσαι να είσαι μόνος και στο να πείθεις τον εαυτό σου ότι δε χρειάζεσαι κανέναν. Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πότε η μοναξιά έγινε lifestyle, αλλά γιατί αισθανόμαστε την ανάγκη να της δώσουμε μια τόσο ελκυστική μορφή. Σε έναν κόσμο όπου σχεδόν τα πάντα μπορούν να γίνουν περιεχόμενο, ακόμη και η απουσία ανθρώπων μπορεί να αποκτήσει κοινό.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη αντίφαση της εποχής μας: μπορούμε να κάνουμε τη μοναξιά μας ορατή σε χιλιάδες ανθρώπους, χωρίς να σημαίνει ότι έχουμε βρει έστω έναν με τον οποίο νιώθουμε πραγματικά κοντά.
Συντάκτης: Βίκυ Παναγοπούλου
