Υπάρχει μια λεπτή και εύθραυστη κλωστή μεταξύ της έννοιας «απέτυχε η σχέση» και «απέτυχες ως σύντροφος». Και θα παρατηρήσετε πως πολλοί άνθρωποι γύρω σας, τις μπερδεύουν. Όμως, δεν είναι σε καμία περίπτωση το ίδιο.
Καταρχάς, μια σχέση μπορεί να τελειώσει απλώς επειδή οι δρόμοι άλλαξαν, επειδή οι ανάγκες των δύο ανθρώπων που απαρτίζουν τη σχέση δεν συναντήθηκαν ποτέ ή γιατί αυτοί οι δύο άνθρωποι κουράστηκαν να πολεμούν τους ίδιους τους εαυτούς τους. Αυτά όμως όλα δε σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος απέτυχε ως σύντροφος. Η πραγματική αποτυχία, παιδιά, βρίσκεται αλλού. Και συνήθως, πιστέψτε με, δεν έχει να κάνει ούτε με το «για πάντα», μα ούτε με το πόσο κράτησε μια σχέση.
Ένας άνθρωπος αποτυγχάνει ως σύντροφος τη στιγμή που παύει να βλέπει τον άλλον ως άνθρωπο και αρχίζει να τον αντιμετωπίζει σαν προέκταση των δικών του τραυμάτων, ανασφαλειών και εγωισμού. Γιατί η συντροφικότητα, ξέρετε, δεν είναι απλώς έρωτας αλλά ψυχική ευθύνη.
Είναι, εξάλλου, πολύ εύκολο να είσαι καλός σύντροφος όταν όλα κυλούν όμορφα και όταν όλα είναι αυτό που λέμε μέλι γάλα. Όταν υπάρχει πάθος, επιθυμία, ενθουσιασμός ή επιβεβαίωση. Το δύσκολο όμως ξεκινά πάντοτε όταν οι πρώτες ρωγμές αρχίζουν δειλά-δειλά να κάνουν την εμφάνισή τους. Εκεί φαίνεται ο καθένας ποιος είναι πραγματικά. Στον τρόπο που θα διαχειριστεί μια σύγκρουση, στον τρόπο που θα μιλήσει πάνω στα νεύρα του αλλά και στα λόγια που θα επιλέξει να πει. Στο αν θα προσπαθήσει να καταλάβει την αντίπερα όχθη ή απλώς θα επιδιώξει να επιβληθεί.
Η ψυχολογία μιλάει συχνά για τη «συναισθηματική ωριμότητα». Μια έννοια που πολλοί μπορεί να τη θεωρούν αυτονόητη, αλλά στην ουσία ελάχιστοι καταφέρνουν να καλλιεργήσουν κυριολεκτικά. Συναισθηματικά ώριμος δεν είναι ο άνθρωπος, ξέρετε, που δεν θυμώνει, δεν ζηλεύει ή δεν πληγώνεται. Είναι όμως εκείνος που μπορεί να αναγνωρίσει τι του συμβαίνει χωρίς να καταστρέψει ψυχολογικά τον άνθρωπο που έχει απέναντί του.
Και σαφώς κάπου εδώ αρχίζει το μεγάλο πρόβλημα των σύγχρονων σχέσεων. Γιατί πολλοί άνθρωποι μπαίνουν σε έναν δεσμό σήμερα ζητώντας θεραπεία και όχι σύνδεση. Ζητούν από τον άνθρωπό τους να γεμίσει παιδικά κενά, να τους αποδείξει ότι οι ίδιοι αξίζουν, να τους σώσει από τη μοναξιά τους και να ηρεμήσει τους φόβους εγκατάλειψης που κουβαλούν χρόνια ολόκληρα. Και όταν ο άλλος αδυνατεί να αντέξει αυτό το βάρος, καθώς δεν είναι δική του ευθύνη, όλα αυτά, τον χαρακτηρίζουν «λίγο», «ψυχρό», «τοξικό» ή ακόμα και «ανίκανο να αγαπήσει».
Μόνο που, επιτρέψτε μου εδώ να τονίσω πως κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να γίνει μόνιμο αναισθητικό για τις πληγές κάποιου. Κάτι τέτοιο είναι αδύνατο να συμβεί. Αποτυγχάνει λοιπόν ως σύντροφος εκείνος που, στην ουσία, δεν αγαπά τον άλλον, απλώς τον καταναλώνει. Εκείνος που δεν είναι ικανός να επικοινωνήσει και προτιμά να τιμωρεί τον άλλον με σιωπές. Εκείνος που δεν ζητά κατανόηση αλλά απαιτεί υποταγή και που θεωρεί την ευαλωτότητα αδυναμία και την κυριαρχία δύναμη.
Και ξέρετε κάτι; Οι περισσότεροι άνθρωποι από αυτούς δεν καταλαβαίνουν καν ότι το κάνουν! Γιατί μεγάλωσαν σε σπίτια όπου η αγάπη είχε όρους, η αποδοχή ερχόταν μόνο μέσα από επίδοση, υπακοή ή ενοχή, μαθαίνοντας έτσι πως η αγάπη πρέπει να πονάει και λίγο για να είναι αληθινή. Αυτοί οι άνθρωποι έμαθαν πως η ένταση σημαίνει πάθος και ότι η ζήλεια δείχνει ενδιαφέρον, ενώ το λεγόμενο «σε ελέγχω» μεταφράζεται «σε αγαπάω». Ε, και κάπως έτσι, άνθρωποι που δεν έμαθαν ποτέ τι σημαίνει ασφαλής σύνδεση, προσπαθούν να χτίσουν και να οικοδομήσουν σχέσεις πάνω σε μηχανισμούς άμυνας.
Σκεφτείτε, πώς είναι δυνατόν ένας σύντροφος που δεν μπορεί να αναλάβει ευθύνη για τις πράξεις του να μπορεί να θεωρηθεί ένα ασφαλές πεδίο; Όταν κάθε καυγάς τελειώνει με μετάθεση ευθυνών, όταν αδυνατεί να ζητήσει συγγνώμη πραγματικά και τη χρησιμοποιεί μόνο και μόνο για να μη χάσει τον υποτυπώδη έλεγχο της σχέσης, όταν σε κάνει να αμφισβητείς τον εαυτό σου περισσότερο από όσο σε βοηθά να τον εξελίξεις, τότε ειλικρινά αυτό είναι μια κραυγαλέα αποτυχία.
Και ίσως το πιο επικίνδυνο όλων, να θυμάστε, πως είναι όταν αυτός ο άνθρωπος σας κάνει να συνηθίσετε αυτήν τη συναισθηματική πείνα. Η νευροεπιστήμη έχει δείξει κάτι εκπληκτικό: ότι οι ανθρώπινες σχέσεις επηρεάζουν βαθιά το νευρικό μας σύστημα και ένας άνθρωπος που σας γεμίζει συνεχώς άγχος, ανασφάλεια και συναισθηματική αστάθεια δεν δοκιμάζει απλώς την αγάπη σας αλλά ενεργοποιεί διαρκώς τον μηχανισμό επιβίωσης του εγκεφάλου σας. Το σώμα τότε δεν έχει άλλη επιλογή παρά να ζει σε κατάσταση μόνιμης υπερέντασης, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή αυτό να του γίνεται οικείο και να εθίζεστε σε αυτό το roller coaster και έτσι, ύπουλα, ξεχνάτε πώς μοιάζει η ηρεμία. Για αυτόν τον λόγο πολλοί άνθρωποι, όταν γνωρίζουν έναν πραγματικά ήρεμο και διαθέσιμο σύντροφο, τον βαριούνται, διότι δεν τους λείπει ο έρωτας, τους λείπει απλώς η χημεία του χάους.
Όμως η αλήθεια είναι μία και δεν αλλάζει όσες θεωρίες και να βγουν: η αγάπη δε θα έπρεπε να σε διαλύει για να αποδείξει ότι υπάρχει. Γιατί αν το κάνει, πολύ απλά δεν είναι αγάπη. Επιπλέον, ένας άνθρωπος αποτυγχάνει ως σύντροφος, και αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά σημεία που οφείλετε στον εαυτό σας να προσέξετε, όταν δεν σας αφήνει χώρο να εξελιχθείτε. Όταν ζηλεύει εσάς, τα όνειρά σας ή την ανεξαρτησία σας. Ο υγιής έρωτας δεν μικραίνει τον έναν για να νιώσει ο άλλος μεγαλύτερος αλλά, απεναντίας, τον βοηθά να ανθίσει χωρίς να φοβάται ότι θα τιμωρηθεί γι’ αυτό.
Και ίσως εδώ βρίσκεται η πιο σκληρή αλήθεια όλων: δεν αρκεί να αγαπάς κάποιον για να είσαι καλός σύντροφος. Μπορεί να αγαπάς και ταυτόχρονα να πληγώνεις, να χειραγωγείς και να μην έχεις μάθει ποτέ πώς, εν τέλει, να σχετίζεσαι υγιώς. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η αγάπη χωρίς επίγνωση πολλές φορές γίνεται καταστροφική.
Οι σχέσεις, να σας πω κάτι, δεν χρειάζονται μόνο συναίσθημα, χρειάζονται και αυτό-παρατήρηση. Χρειάζονται και ψυχικό ξεγύμνωμα και θάρρος να πεις: «Ναι, ίσως και εγώ έχω πληγώσει», «Ναι, ίσως και γω κουβαλάω πράγματα που μεταφέρω πάνω στους ανθρώπους που αγαπώ», «Ναι, ίσως πρέπει να μάθω έναν νέο τρόπο να συνδέομαι». Γιατί τελικά, κανείς δεν αποτυγχάνει ως σύντροφος επειδή δεν ήταν τέλειος, αποτυγχάνει όμως όταν αρνείται να εξελιχθεί. Όταν επιμένει να αγαπά με τρόπους που τραυματίζουν τον άλλον και όταν θεωρεί πως η αγάπη αρκεί, ενώ η συμπεριφορά του καταστρέφει ό,τι χτίζεται.
Οι πιο όμορφες σχέσεις, να θυμάστε, δεν είναι εκείνες χωρίς λάθη. Είναι εκείνες όπου δύο άνθρωποι έχουν την ωριμότητα να μην μετατρέπουν ο ένας τις πληγές του άλλου σε πεδίο μάχης και κατηγορίας. Και ίσως αυτό να είναι τελικά η πραγματική επιτυχία σε μια σχέση: να μπορεί κάποιος να πει «πέρασα από τη ζωή σου χωρίς να σε διαλύσω».
ΥΓ: Αφιερωμένο σε όλες εκείνες τις ψυχές που μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο, σκληρότητα και συναισθηματικό χάος, επιλέγουν ακόμα να παραμένουν Φως. Σε όσους δεν άφησαν τον πόνο να τους κάνει ψυχρούς. Σε όσους κουράστηκαν, πληγώθηκαν, απογοητεύτηκαν… αλλά συνεχίζουν να αγαπούν με καθαρή καρδιά. Γιατί στις πιο σκοτεινές εποχές, οι άνθρωποι που παραμένουν αγάπη είναι οι πραγματικά γενναίοι.
Συντάκτης: Φραγκούλα Χατζηαγόρου
