Το πρώτο πρόσωπο που πιστεύει σε ένα παιδί είναι συνήθως ο γονέας του. Είναι εκείνος που θα το οδηγήσει στο πρώτο του γήπεδο, θα το χειροκροτήσει στην πρώτη επιτυχία και θα το στηρίξει στην πρώτη απογοήτευση. Από τη στιγμή, όμως, που το παιδί περάσει τη γραμμή του γηπέδου, αναλαμβάνει ένας άλλος άνθρωπος: ο προπονητής.
Ο αθλητισμός δε γυμνάζει μόνο το σώμα, αλλά διαμορφώνει και το πνεύμα. Δεν είναι μια εύκολη διαδρομή. Απαιτεί πειθαρχία, επιμονή, υπομονή και τη δύναμη να σηκώνεσαι κάθε φορά που πέφτεις. Η προσωπικότητα ενός παιδιού χτίζεται και μέσα στο γήπεδο, μέσα από τον σεβασμό, τη συνεργασία, τη συνέπεια και την προσπάθεια. Και σε αυτό, ο ρόλος του προπονητή είναι καθοριστικός.
Ο προπονητής δεν είναι μόνο ο άνθρωπος που διδάσκει τεχνική ή βελτιώνει την απόδοση ενός αθλητή. Συμμετέχει, συνειδητά ή ασυνείδητα, στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του. Το έργο του ξεπερνά την προπόνηση· είναι και παιδαγωγός. Ειδικά στις μικρές ηλικίες, κάθε κουβέντα, κάθε παρατήρηση και κάθε αντίδρασή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι προπονήσεις γίνονται μαθήματα ζωής, καλλιεργώντας την προσπάθεια, την επιμονή και την ταπεινότητα.
Ένας προπονητής μπορεί να κάνει ένα παιδί να αγαπήσει τον αθλητισμό και να ανυπομονεί για κάθε προπόνηση. Μπορεί, όμως, με τη στάση και τη συμπεριφορά του, να το οδηγήσει στο να εγκαταλείψει αυτό που κάποτε αγαπούσε. Μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού, πιστεύοντας στις δυνατότητές του ακόμη και όταν το ίδιο αμφιβάλλει για τον εαυτό του. Μπορεί, όμως, και να την κλονίσει, εστιάζοντας μόνο στα λάθη του και κάνοντάς το να αισθανθεί πως δεν είναι αρκετό. Γι’ αυτό, κάθε λέξη και κάθε αντίδραση ενός προπονητή έχει βαρύτητα. Πολλές φορές δεν επηρεάζουν μόνο την απόδοση ενός αθλητή μέσα στο γήπεδο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα βλέπει τον εαυτό του έξω από αυτό.
Υπάρχουν προπονητές που, με την πρώτη ματιά, φαίνονται αυστηροί. Που απαιτούν το καλύτερο και δεν αρκούνται στο «καλό». Πίσω, όμως, από αυτή την αυστηρότητα δεν κρύβεται η σκληρότητα, αλλά η πίστη στις δυνατότητες του αθλητή. Είναι οι άνθρωποι που προσπαθούν να χτίσουν χαρακτήρες που δεν θα λυγίζουν στην πρώτη δυσκολία. Γιατί ο αθλητισμός δεν είναι μόνο νίκες και μετάλλια. Είναι η επιμονή όταν το σώμα κουράζεται, η υπομονή όταν η πρόοδος αργεί να έρθει και η δύναμη να σηκώνεσαι μετά από κάθε αποτυχία. Αυτές οι αξίες δεν καλλιεργούνται μέσα από την ευκολία, αλλά όταν κάποιος σε ωθεί να ξεπεράσεις τα όριά σου, πάντα με σεβασμό στην προσωπικότητά σου.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και ο κίνδυνος της υπερβολικής επιείκειας. Ένας προπονητής που αποφεύγει να διορθώσει, που φοβάται να απαιτήσει ή που δεν πιέζει ποτέ έναν αθλητή να ξεπεράσει τον εαυτό του, μπορεί άθελά του να του στερήσει την ευκαιρία να ανακαλύψει τις πραγματικές του δυνατότητες. Η υπερβολική άνεση συχνά οδηγεί στη στασιμότητα.
Ο σωστός προπονητής δεν είναι ούτε εκείνος που φωνάζει αδιάκοπα ούτε εκείνος που αφήνει τα πάντα να περνούν απαρατήρητα. Είναι εκείνος που γνωρίζει πότε πρέπει να γίνει απαιτητικός και πότε υποστηρικτικός. Που πιέζει τον αθλητή να ξεπεράσει τα όριά του, χωρίς ποτέ να τον κάνει να αμφισβητήσει την αξία του ως ανθρώπου.
Ο αθλητισμός δεν είναι εύκολος. Δεν γεννιέσαι αθλητής· γίνεσαι. Επαγγελματική νοοτροπία σημαίνει συνέπεια, ανεξάρτητα από το επίπεδο στο οποίο αγωνίζεσαι. Πολλοί αθλητές συνεχίζουν να προσπαθούν όχι για τη δόξα, αλλά από αγάπη για το άθλημα· μια αγάπη που συχνά γεννήθηκε χάρη σε έναν προπονητή.
Η μεγαλύτερη επιτυχία ενός προπονητή δε μετριέται μόνο με κύπελλα και μετάλλια. Μετριέται από το αν οι αθλητές του θα φύγουν από το γήπεδο καλύτεροι άνθρωποι απ’ ό,τι μπήκαν. Κάποιοι προπονητές έχουν κερδίσει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά των αθλητών τους. Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη διάκριση που μπορεί να κατακτήσει ένας προπονητής.
Αφιερωμένο σε όλους τους προπονητές που διαμόρφωσαν όχι μόνο αθλητές, αλλά και χαρακτήρες.
Συντάκτης: Μαρία Παπαδοπούλου
