Υπάρχουν άνθρωποι που κατάφεραν να κάνουν το χόμπι τους επάγγελμα. Και μετά υπάρχεις κι εσύ. Σπούδασες κάτι που αγαπούσες ή απλώς κάτι που στα 18 σου έμοιαζε με τη σωστή επιλογή. Μέχρι να τελειώσεις τις σπουδές σου, δούλεψες όπου βρέθηκε δουλειά. Σέρβις, λιανεμπόριο, γραμματειακή υποστήριξη. Δουλειές που ίσως δεν είχαν καμία σχέση με το πτυχίο σου, αλλά σε βοήθησαν να σταθείς στα πόδια σου.
Ύστερα ήρθε η στιγμή που περίμενες. Πρακτική, συνεντεύξεις και, τελικά, η πρώτη δουλειά πάνω στο αντικείμενό σου. Αυτή που πίστευες ότι θα δικαιώσει τον κόπο, το άγχος και τις θυσίες όλων αυτών των χρόνων.
Κι όμως, κάπου στην πορεία πιάνεις τον εαυτό σου να αναπολεί το καφέ στο οποίο δούλευες φοιτητής. Όχι επειδή η δουλειά ήταν πιο εύκολη, αλλά επειδή πήγαινες χωρίς να νιώθεις έναν κόμπο στο στομάχι. Είχες όρεξη, ένιωθες ότι σε υπολόγιζαν και, στο τέλος της ημέρας, έφευγες κουρασμένος αλλά όχι εξαντλημένος ψυχικά. Τότε είναι που σου έρχεται στο μυαλό η γνωστή φράση: «Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι». Και αρχίζεις να αναρωτιέσαι μήπως τελικά η διαφορά δεν ήταν ποτέ η δουλειά, αλλά ο άνθρωπος που βρισκόταν στην ηγεσία.
Γιατί ένας τοξικός manager μπορεί να κάνει ακόμα και την καλύτερη θέση να μοιάζει με αγγαρεία. Αντίθετα, ένας καλός ηγέτης μπορεί να μετατρέψει μια απαιτητική καθημερινότητα σε ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι θέλουν πραγματικά να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό.
Ποια είναι, λοιπόν, η διαφορά;
Η πρώτη και ίσως σημαντικότερη είναι ότι ένας καλός ηγέτης δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Όχι μόνο εργασιακής, αλλά και ανθρώπινης. Ένα περιβάλλον στο οποίο δεν φοβάσαι να κάνεις μια ερώτηση, να εκφράσεις μια διαφορετική άποψη ή ακόμη και να παραδεχτείς ένα λάθος. Γιατί γνωρίζεις ότι στόχος δεν είναι να βρεθεί ο ένοχος, αλλά η λύση. Ένας τοξικός manager, αντίθετα, μετατρέπει κάθε λάθος σε αφορμή για επίπληξη. Και όταν ο φόβος γίνεται καθημερινότητα, η δημιουργικότητα εξαφανίζεται.
Το ίδιο σημαντική είναι και η αναγνώριση. Όλοι εργαζόμαστε για τον μισθό μας, όμως κανείς δεν λέει όχι σε ένα ειλικρινές «μπράβο». Η αναγνώριση δεν κοστίζει τίποτα, αλλά μπορεί να αλλάξει εντελώς τον τρόπο που κάποιος βλέπει τη δουλειά του. Όταν αισθάνεσαι ότι η προσπάθειά σου έχει αξία, αποκτάς ακόμη μεγαλύτερο κίνητρο να εξελιχθείς. Αντίθετα, όταν η επιτυχία θεωρείται δεδομένη και τα λάθη μεγεθύνονται, η διάθεση χάνεται πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζουμε.
Υπάρχει όμως και μια διαφορά που δύσκολα περιγράφεται σε μια αγγελία εργασίας. Ο τοξικός manager διοικεί μέσα από τον φόβο. Πιστεύει ότι η πίεση, οι φωνές ή η συνεχής κριτική θα οδηγήσουν σε καλύτερα αποτελέσματα. Ίσως, πράγματι, να καταφέρει να «βγει η δουλειά». Το ερώτημα είναι με ποιο κόστος. Γιατί μια ομάδα που δουλεύει υπό καθεστώς φόβου δεν δημιουργεί, δεν προτείνει ιδέες και δεν εξελίσσεται. Απλώς προσπαθεί να μην κάνει το επόμενο λάθος.
Αντίθετα, ένας καλός ηγέτης δεν φοβάται να ακούσει. Δεν θεωρεί ότι η θέση του απειλείται επειδή κάποιος στην ομάδα του έχει μια καλύτερη ιδέα. Ξέρει ότι η επιτυχία της ομάδας είναι και δική του επιτυχία. Και αυτό είναι που κάνει τους ανθρώπους να τον ακολουθούν από επιλογή και όχι από υποχρέωση.
Ένας πραγματικός ηγέτης, επίσης, δεν καλλιεργεί την αίσθηση του «εγώ». Δημιουργεί ομάδα. Μοιράζεται τις επιτυχίες, αναλαμβάνει την ευθύνη στις δυσκολίες και κάνει τους ανθρώπους του να αισθάνονται ότι όλοι προχωρούν προς τον ίδιο στόχο. Γιατί οι καλύτερες ομάδες δεν χτίζονται πάνω στον φόβο, αλλά στην εμπιστοσύνη.
Πίσω από κάθε τίτλο, κάθε θέση ευθύνης και κάθε επαγγελματική ιδιότητα υπάρχει ένας άνθρωπος. Ένας manager έχει στόχους, προθεσμίες και πίεση από τη διοίκηση. Ένας εργαζόμενος μπορεί να κουβαλά άγχος, προσωπικά προβλήματα, οικονομικές δυσκολίες ή απλώς μια κακή μέρα. Κανένας από τους δύο δεν παύει να είναι άνθρωπος.
Ίσως, λοιπόν, αυτό που λείπει σήμερα από πολλούς χώρους εργασίας να μην είναι η παραγωγικότητα ή οι διαδικασίες. Ίσως να λείπει λίγη περισσότερη ενσυναίσθηση. Να θυμόμαστε ότι απέναντί μας δεν βρίσκεται ένας αριθμός προσωπικού, ένας υφιστάμενος ή ένας προϊστάμενος. Βρίσκεται ένας άνθρωπος που, όπως κι εμείς, θέλει να νιώθει σεβασμό, αξιοπρέπεια και εκτίμηση.
Τελικά, η μεγαλύτερη παρεξήγηση γύρω από την ηγεσία είναι ότι ταυτίζεται με την εξουσία. Στην πραγματικότητα, η εξουσία σου δίνει τον τίτλο. Η συμπεριφορά σου είναι αυτή που σου χαρίζει τον σεβασμό. Γιατί οι άνθρωποι μπορεί να ξεχάσουν έναν δύσκολο στόχο, μια απαιτητική περίοδο ή ένα γεμάτο πρόγραμμα. Δύσκολα όμως θα ξεχάσουν πώς τους έκανε να αισθανθούν ο άνθρωπος που είχαν απέναντί τους. Ίσως, τελικά, να μη μας λείπει ποτέ μια δουλειά. Μας λείπει ο άνθρωπος που μας έκανε να αγαπήσουμε τη δουλειά αυτή.
Γιατί οι άνθρωποι δεν παραιτούνται πάντα από μια εταιρεία. Πολύ συχνά παραιτούνται από έναν τρόπο διοίκησης που τους έκανε να ξεχάσουν γιατί αγάπησαν τη δουλειά τους εξαρχής.
Συντάκτης: Δήμητρα Μάστορα
