Με αφορμή τα διάφορα dating apps, τα online chat rooms, το Facebook, το Instagram και πάει λέγοντας, στα οποία υπερκαταναλώνουμε πολλές από τις ώρες μας μέσα στην ημέρα, μιλώντας με γνωστούς και άγνωστους, αναρωτιέμαι… Πώς, ενώ έχουμε μάθει να μιλάμε περισσότερο από ποτέ, να γράφουμε, να εκθέτουμε τις σκέψεις μας, τα συναισθήματά μας, να στέλνουμε κομμάτια του εαυτού μας με ένα άγγιγμα της οθόνης, την ίδια στιγμή φοβόμαστε να σταθούμε πραγματικά μπροστά στον άλλον; Γιατί φοβόμαστε να κοιταχτούμε χωρίς φίλτρα και χωρίς προστατευτικά τείχη; Χωρίς τη σιγουριά ότι μπορούμε να εξαφανιστούμε αν κάτι πάει στραβά;
Όλες αυτές οι φοβίες δε γεννήθηκαν από το πουθενά. Ήρθαν στη ζωή μας κάποια στιγμή που, ενώ μιλήσαμε, τα λόγια μας δεν ακούστηκαν και που, ενώ αγαπήσαμε με όλη μας τη δύναμη, δεν μας αγάπησαν με τον ίδιο τρόπο. Μαθαίνουμε λοιπόν σιγά σιγά να κλεινόμαστε, επειδή θέλουμε τόσο πολύ την επαφή που δεν αντέχουμε άλλη απώλεια. Έτσι, η οθόνη γίνεται ένας χώρος σαν καταφύγιο. Μέσα από αυτήν μπορούμε να ελέγχουμε την απόσταση, να διαλέγουμε προσεκτικά τις λέξεις που θα χρησιμοποιήσουμε ή να καθυστερούμε απαντήσεις μέχρι να νιώσουμε έτοιμοι. Μέσα από το γυαλί μπορούμε να ανοιχτούμε χωρίς το σώμα μας να τρέμει από την αμηχανία και χωρίς να γίνεται αντιληπτό αν η φωνή μας κομπιάζει.
Όσα ψηφιακά παράθυρα κι αν ανοίγουμε, όμως, βρε παιδιά, κάτι μέσα μας παραμένει κλειστό. Όπως και να το κάνουμε, υπάρχει μεγάλη διαφορά στο να γράφεις στο πληκτρολόγιο και στο να συναντάς πραγματικά έναν άνθρωπο. Η συνάντηση έχει από μόνη της μια βαρύτητα, βλέμματα που δεν μπορείς να διορθώσεις με το backspace και, κυρίως, έχει στιγμές που ζητούν να είσαι εκεί ολόκληρος. Κι εκεί θεωρώ βρίσκεται ο φόβος… στο γεγονός ότι είμαστε παρόντες και ο άλλος μας κοιτάει στα μάτια. Δεν μπορούμε να κάνουμε log out αν πληγωθούμε.
Όλοι κουβαλάμε μικρά τραύματα από το παρελθόν μας, τα οποία δεν φαίνονται, και συχνά αισθανόμαστε άβολα στο να τα επικοινωνήσουμε, έτσι ο καθένας μαθαίνει να προστατεύεται όπως μπορεί. Αυτό το εσωτερικό κλείσιμο είναι προστασία, δεν είναι αδυναμία. Δεν σημαίνει πως δεν μπορούμε να αγαπήσουμε ολοκληρωτικά, αλλά ότι φοβόμαστε να εκτεθούμε. Νομίζω ότι πίσω από κάθε προφίλ που φτιάχνουμε στο διαδίκτυο και πίσω από κάθε μήνυμα που στέλνουμε μέσα στη νύχτα υπάρχει ο πραγματικός εαυτός μας, που μέσα του ελπίζει να τον δουν όπως είναι και να τον ακούσουν χωρίς να τον διορθώσουν.
Επίσης, κλεινόμαστε γιατί κουραστήκαμε να είμαστε συνεχώς διαθέσιμοι και ταυτόχρονα παρεξηγημένοι, γιατί έχουμε μάθει να δείχνουμε μόνο ό,τι θεωρούμε ότι ο άλλος θα αντέξει και να κρύβουμε τα σκοτάδια και τις ανασφάλειές μας. Η οθόνη μάς κάνει να συμπυκνώνουμε —ας τον πούμε έτσι— τον εαυτό μας σε λίγες λέξεις και σε ρόλους που δεν απαιτούν βάθος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ξεχνάμε πώς είναι να μοιράζεσαι χωρίς να απολογείσαι και να μιλάς στον άλλον χωρίς να σκέφτεσαι αν χωράς στον κόσμο του. Όταν, όμως, δεν χωράς πουθενά, αρχίζεις να μικραίνεις τον εαυτό σου και εκεί γεννιέται η απόσταση από αυτό που πραγματικά είσαι.
Μήπως λοιπόν ζούμε στην εποχή της μοναξιάς; Η ψηφιακή επαφή, όση ασφάλεια κι αν μας προσφέρει, έχει και ένα τίμημα… Η οθόνη μάς προσφέρει ένα μέρος όπου μπορούμε απλώς να υπάρχουμε για λίγο χωρίς απαιτήσεις, όμως δεν προσφέρει το άμεσο άγγιγμα και τη ζεστασιά του βλέμματος. Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος για να αγαπά από απόσταση ούτε μέσα από το γυαλί. Αυτό που μας λείπει, πέρα από την επικοινωνία, είναι η συνάντηση και η επαφή. Όσο κι αν γεμίζουμε τις μέρες μας με ψηφιακή παρουσία, έρχεται η στιγμή εκείνη όπου κλείνουμε την οθόνη και μένουμε μόνοι με τον εαυτό μας και τότε καταλαβαίνουμε ότι αυτό που μας έλειψε δεν ήταν η επικοινωνία, αλλά η συνάντηση, το να μας δει κάποιος ολόκληρους χωρίς να φύγει.
Το πιο γενναίο πράγμα δεν είναι να μιλάμε. Είναι να αντέχουμε τις στιγμές αμηχανίας, τη σιωπή και την πιθανότητα απόρριψης face to face. Να κοιτάμε τον άλλον στα μάτια χωρίς να ξέρουμε αν θα μας επιλέξει, αλλά παρόλα αυτά να παραμένουμε ανοιχτοί. Ο φόβος του να πληγωθούμε μπορεί να μοιάζει μεγάλος, αλλά το να κλεινόμαστε στους εαυτούς μας είναι μεγαλύτερος. Στο τέλος, όσο κι αν κρυβόμαστε πίσω από οθόνες, η καρδιά μας γνωρίζει πως μόνο όταν τολμάμε να εκτεθούμε υπάρχει πραγματική ζωή.
Συντάκτης: Ασημίνα Μαραγκού
