Δεν υπάρχει πιο παρεξηγημένη «λεπτομέρεια» στην ανατροφή ενός παιδιού από την αγκαλιά. Τόσο απλή, τόσο αυτονόητη– κι όμως, τόσο υποτιμημένη. Γιατί ζούμε σε μια εποχή που θα σου πει να μάθεις στο παιδί σου όρια, πρόγραμμα, πειθαρχία, ανεξαρτησία, ατελείωτες δραστηριότητες αλλά σπάνια θα σου πει: «κράτα το λίγο παραπάνω στην αγκαλιά σου». Και κάπου εκεί, μέσα στο τρέξιμο, στις τύψεις, στις οθόνες, στις φωνές και στα «μη», ξεχνάμε ότι ο χαρακτήρας ενός παιδιού δεν χτίζεται μόνο με κανόνες, χτίζεται και με επαφή.
Η αγκαλιά δεν είναι κακομάθημα είναι γείωση. Από τη στιγμή που γεννιέται ένα παιδί, ο κόσμος του είναι χαοτικός. Ήχοι, φώτα, πρόσωπα, ανάγκες που δεν μπορεί να εκφράσει. Και ξαφνικά, δύο χέρια το τυλίγουν και όλα μοιάζουν λίγο πιο υποφερτά. Εκεί, μέσα σε αυτή τη σιωπηλή ασφάλεια, το παιδί αρχίζει να μαθαίνει κάτι θεμελιώδες: «είμαι ασφαλής». Αυτό δεν είναι συναίσθημα είναι η βάση ενός χαρακτήρα.
Γιατί ένα παιδί που έχει μάθει να νιώθει ασφαλές, δε μεγαλώνει φοβισμένο. Δε μεγαλώνει με την ανάγκη να αποδείξει ότι αξίζει , δεν ψάχνει απεγνωσμένα αποδοχή από όπου να ’ναι. Έχει μέσα του μια φωνή που του λέει: «είμαι εντάξει όπως είμαι»,και αυτή η φωνή, ξεκίνησε από μια αγκαλιά.
Τα φιλιά, από την άλλη, είναι η επιβεβαίωση. Είναι το «σε βλέπω»,όχι επειδή έκανες κάτι σπουδαίο ούτε επειδή ήσουν «καλό παιδί». Αλλά επειδή είσαι εσύ και μόνο. Κι εδώ είναι που κάνουμε το μεγαλύτερο λάθος: δίνουμε αγκαλιές και φιλιά με όρους. «Έλα να σε φιλήσω γιατί ήσουν φρόνιμος». «Μπράβο, τώρα αξίζεις αγκαλιά». Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, μαθαίνουμε στο παιδί ότι η αγάπη είναι ανταμοιβή και όχι δεδομένη.
Όμως στην πραγματικότητα το παιδί σου χρειάζεται περισσότερο την αγκαλιά σου όταν δεν είναι «καλό», όταν φωνάζει, όταν αντιδρά, όταν σε φέρνει στα όριά σου. Εκείνες τις στιγμές δε δοκιμάζει τα νεύρα σου, δοκιμάζει την ασφάλειά του. Ρωτάει, χωρίς λόγια: «ακόμα με αγαπάς όταν είμαι δύσκολος;». Δε λέω φυσικά να μην υπάρχουν όρια, χωρίς όρια, ένα παιδί μπερδεύεται. Αλλά χωρίς αγκαλιές, ένα παιδί παγώνει. Και ένα παγωμένο παιδί, μετατρέπεται σε έναν ενήλικα που είτε φοβάται να δεθεί είτε γαντζώνεται από όπου βρει λίγη ζεστασιά ζητιανεύοντας αποδοχή.
Κοίτα γύρω σου. Πόσοι άνθρωποι παλεύουν με σχέσεις που τους πληγώνουν; Πόσοι ζητάνε επιβεβαίωση, προσοχή, αγάπη – με τρόπους που τους μικραίνουν; Πόσοι δεν αντέχουν την απόρριψη γιατί τη βιώνουν σαν κατάρρευση; Αυτά δεν ξεκίνησαν στην ενήλικη ζωή, ξεκίνησαν πολύ νωρίτερα. Σε μια έλλειψη επαφής , σε ένα «μην τον παίρνεις αγκαλιά, θα κακομάθει», σε ένα φιλί που δε δόθηκε ποτέ. Η σωματική επαφή δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη, είναι το πρώτο «μάθημα» αυτοεκτίμησης που παίρνει ένα παιδί χωρίς να το ξέρει. Μέσα από μια αγκαλιά, μαθαίνει ότι αξίζει να το φροντίζουν. Μέσα από ένα φιλί, μαθαίνει ότι αξίζει να το αγαπούν.
Κι όταν αυτά γίνουν βίωμα, δε χρειάζεται να τα κυνηγήσει αργότερα γιατί τα κουβαλάει μέσα του. Ξέρω, δεν είναι πάντα εύκολο. Υπάρχουν μέρες που είσαι κουρασμένη, που δεν έχεις διάθεση ούτε για κουβέντα, πόσο μάλλον για αγκαλιές. Υπάρχουν στιγμές που το παιδί σου σε εξαντλεί, σε θυμώνει, σε πιέζει. Κι εκεί, η τελευταία σου σκέψη είναι να το πάρεις αγκαλιά.Αλλά ίσως εκεί είναι που χρειάζεται περισσότερο.
Γιατί η αγκαλιά δεν είναι μόνο για το παιδί. Είναι και για σένα, σε φέρνει πίσω, σε γειώνει. Σου θυμίζει ότι μέσα σε όλο αυτό το χάος, υπάρχει κάτι καθαρό, αληθινό χωρίς όρους. Και κάπου εκεί, γίνεται ένας κύκλος: δίνεις ασφάλεια, νιώθεις ασφάλεια. Δίνεις αγάπη, μαλακώνεις. Δε χρειάζονται υπερβολές, δε χρειάζεται να είσαι «τέλεια μαμά». Δε χρειάζεται να μετράς πόσες αγκαλιές έδωσες μέσα στη μέρα. Αρκεί να είναι αληθινές. Να είναι εκεί όταν το παιδί τις ζητάει – και καμιά φορά, πριν καν τις ζητήσει.
Γιατί ένα παιδί που μεγάλωσε με αγκαλιές και φιλιά, δεν γίνεται απλά «καλό παιδί». Γίνεται άνθρωπος που ξέρει να αγαπά χωρίς φόβο, να βάζει όρια χωρίς ενοχές. Να στέκεται στα πόδια του χωρίς να χρειάζεται να πατάει πάνω στους άλλους. Κι αν το καλοσκεφτείς, αυτό δεν είναι που θέλουμε όλοι; Όχι απλά παιδιά που «τα καταφέρνουν», αλλά ανθρώπους ευτυχισμένους.
Οπότε την επόμενη φορά που θα αναρωτηθείς αν το παρακάνεις με τις αγκαλιές, κάνε μία ακόμα.Γιατί στο τέλος της ημέρας, το παιδί σου δε θα θυμάται πόσο σωστά του έβαλες όρια. Θα θυμάται πώς ένιωθε μέσα στα χέρια σου.
Και αυτό, θα γίνει ο χαρακτήρας του.
Συντάκτης: Έλενα Τσάνου
