Φαίνεται πως ό,τι δεν μπορούν να κάνουν δεκαετίες προειδοποιήσεων, διαλέξεων, σεμιναρίων, συζητήσεων μπορεί να το τύχει μέσα σε λίγα λεπτά η κοινωνία του Διαδικτύου. Οι αμέτρητες ώρες θεωρητικού προβληματισμού με βαρύγδουπους όρους «γλωσσική πενία», «λεξιλογική ένδεια» ήρθαν και επιβεβαιώθηκαν με μία ινσταγκραμική δημοσίευση που σε λίγα λεπτά έγινε viral και αντικείμενο ποικίλου σχολιασμού.

 

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

 

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Darius Williams (@dariuscooks)

Καθηγητής σε σχολείο των ΗΠΑ και μάλιστα στην τελευταία τάξη του Λυκείου ξεσπάει σε κλάματα και on camera αλλά και μέσα στην ίδια την τάξη, όταν συνειδητοποιεί ότι οι μαθητές του – δεκαεφτάχρονοι και δεκαεφτάχρονες – δεν μπορούσαν να γράψουν τέσσερις ολόκληρες λέξεις σχετικά με ένα θέμα που ήδη είχε συζητηθεί στην τάξη. Ζητήθηκαν δύο παράγραφοι με δοσμένες απαντήσεις πριν καν τεθεί ο προβληματισμός και τα παιδιά δεν μπορούσαν να συντάξουν όχι έστω τη μία από αυτές αλλά ούτε μία ολοκληρωμένη περίοδο με αρχή, μέση και τέλος.

Αρχικά, η αντίδραση του καθηγητή μαρτυρά την απογοήτευσή του, αλλά και την επαγγελματική του ευσυνειδησία. Το να βλέπεις τους μαθητές σου να έχουν συγκλονιστικά χαμηλές επιδόσεις είναι σαν να έχεις μια επιχείρηση με μηδενικό καθημερινό κέρδος. Στερείσαι εκείνη την αμοιβή που μπροστά της και ο πιο υψηλός μισθός (εδώ γελάμε!) ωχριά. Την αναγνώριση ότι κάτι δίδαξες, κάτι έδωσες, ως προς κάτι επέδρασες. Και ναι μπορεί να έχεις την καλύτερη σχέση με τους μαθητές σου και πάλι όμως να βλέπεις ότι τα απαραίτητα γνωστικά εφόδια που έπρεπε να τους δώσεις, τελικά δεν τα έδωσες. Ή τα έδωσες και δεν τα πήραν. Ή δεν κατάφερες να τους πείσεις ότι πρέπει να τα πάρουν.

Το ζήτημα που θίγει ο Darius Williams στο Wheatley, εκπαιδευτικός σε Λύκειο του Texas είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο που έχουν αντιμετωπίσει απανταχού όλοι οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων και κάθε είδους σχολικής μονάδας (επαγγελματικής, δημόσιας, ιδιωτικής κλπ). Όλοι οι εκπαιδευτικοί σε κάποιο σημείο ούρλιαξαν, αγανάκτησαν, βγήκαν από τα ρούχα τους και αναφώνησαν απελπισμένοι. Δεν τα έβαλαν με τα ίδια τα παιδιά, τα έβαλαν ίσως με τον εαυτό τους και με ένα αόριστο σύστημα (καθόλου αόριστο) που έχει οδηγήσει σε τόσο χαμηλές δεξιότητες γραμματισμού.

Και επειδή το κρίσιμο στάδιο είναι η εμβάθυνση στο πρόβλημα και όχι μόνο η ανάδειξή του, έχουμε αναρωτηθεί ποτέ γιατί φτάσαμε ως εδώ; Δεν μιλάμε για παιδιά που δεν μελετούν, για παιδιά που είναι ανορθόγραφα ή για παιδιά που δεν διαβάζουν λογοτεχνικά βιβλία. Μιλάμε για παιδιά που δεν έχουν μάθει να σκέφτονται, για παιδιά που δεν γνωρίζουν βασικά πράγματα για την κοινωνία που τους περιβάλλει, παιδιά που έχουν μείνει εκφραστικά και λεξιλογικά στην τρίτη δημοτικού. Οι εκθέσεις μαθητών Γυμνασίου πλέον πολύ δύσκολα θα ξεφύγουν από τον παιδικό λόγο του Δημοτικού και αυτές των μαθητών Λυκείου θα σε κουράσουν απίστευτα γιατί συναγωνίζονται ποια χρησιμοποιεί πιο ξύλινη γλώσσα και σε ποια έχει αποτυπωθεί καλύτερα η παπαγαλία από βοηθήματα και φυλλάδια.

Αυτά τα ίδια παιδιά, βέβαια, μπορεί να τα πηγαίνουν εξαιρετικά στις ξένες γλώσσες, να έχουν αναπτυγμένο ένα ιδιαίτερο ταλέντο που τους χαρακτηρίζει (π.χ. να ζωγραφίζουν) ή να μπορούν να λύνουν με εξαιρετική ευκολία μαθηματικούς γρίφους, τους οποίους βέβαια αν ζητήσεις να τους εξηγήσουν γραπτά ή προφορικά, δεν μπορούν. Και πλέον η φιλελεύθερη και μοντέρνα άποψη είναι ότι «δεν θα γίνουμε ούτε όλοι γιατροί, ούτε μπορούμε να είμαστε καλοί σε όλα». Άποψη σωστότατη. Δεν γίνεται όμως να αφήσουμε τα παιδιά μας στο ελάχιστο επίπεδο αγραμματοσύνης επειδή έχουν καλλιτεχνικές δεξιότητες, επειδή είναι «πρωτόγνωρα ευφυή στα μαθηματικά» ή επειδή ζουν σε μια περιοχή, στην οποία μοιραία θα γίνουν γεωργοί ή κτηνοτρόφοι. Να γίνουν ό,τι θέλουν και να γίνουν οι καλύτεροι. Όμως, κάθε μέρα, κάθε ώρα θα τους ζητάται κάπως να αποδεικνύουν την εγγραματοσύνη τους, την επαφή τους με τον κόσμο, την ικανότητά τους να επικοινωνούν. Θα ζητηθεί από τα παιδιά μας να πολιτικοποιηθούν, να ψηφίσουν, να διεκπεραιώσουν μια διαδικασία σε μια υπηρεσία, να υψώσουν το ανάστημά τους σε μια αδικία, να εκφράσουν τα συναισθήματά τους στον σύντροφό τους, να μεγαλώσουν τα δικά τους παιδιά. Και τότε τι; Θα μπορούν να αξιοποιήσουν όλα όσα δεν κατάφεραν να κατακτήσουν τα σχολικά τους χρόνια;

Τα παιδιά φυσικά δεν έχουν καμία ευθύνη για όλα αυτά. Τα παιδιά απλά υπάρχουν σε έναν κόσμο, όπου συμβαίνουν τα εξής.

Να πούμε λίγο για τους εκπαιδευτικούς; Θέτουν ως προτεραιότητα να βγάζουν απλά την ύλη για να μην έχουν θέματα με τους προϊσταμένους τους; Στην προσπάθειά τους αυτή παρέκαμψαν παιδιά που ίσως είχαν μεγαλύτερες μαθησιακές δυσκολίες; Έβαλαν υψηλούς βαθμούς για να αποφύγουν εντάσεις; Έδωσαν, λοιπόν, την ψευδαίσθηση της αριστείας; Απέφυγαν να βάλουν δύσκολα θέματα στις εξετάσεις για να μην επέλθει η καταστροφή; Για να μην εκτεθούν οι ίδιοι; Επέλεξαν ένα σύγχρονο λογοτεχνικό βιβλίο με απλούστερη γλώσσα για να θίξουν θέματα σημαντικά και να μην βαριούνται τα παιδιά και παρέβλεψαν ότι ένα κλασικό βιβλίο λογοτεχνίας (ναι μια Πηνελόπη Δέλτα ίσως) θα ήταν πιο συμφέρον για την καλλιέργεια των δεξιοτήτων των παιδιών; Ναι, ναι, ναι. Η εκπαίδευση πλέον προσφέρει το εύκολο, το έτοιμο, όμως η πραγματική ζωή σου επιφυλάσσει τα δύσκολα. Αν πιέσεις λίγο τα παιδιά, μπορεί στα ίδια να αρέσει, δεν θα αρέσει όμως στον συνάδελφο που θα πρέπει να κάνει κάτι αντίστοιχο και δεν θα αρέσει σίγουρα και στους γονείς που για αυτούς θα σημαίνει άλλη μία ώρα δίπλα στο παιδί μετά το εξαντλητικό ωράριο της εργασίας τους.

Και μιας και αναφερθήκαμε στους γονείς. Πήγαν μια βόλτα με τα παιδιά τους σε ένα μεγάλο βιβλιοπωλείο ή μόνο στο κατάστημα με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια; Έκαναν ποτέ δώρο ένα βιβλίο; Ή «χαμένα λεφτά;» Υποστήριξαν ποτέ μια προσπάθεια του εκπαιδευτικού ή απλά κατηγορούν; Πήραν έστω και δύο Κυριακές τον μήνα μια εφημερίδα να διαβάσουν με τον πρωινό καφέ τους και να αποτυπώσουν την εικόνα αυτή στα παιδιά τους; Εξέφρασαν εμπεριστατωμένη πολιτική άποψη μπροστά τους; Στις συγκρούσεις με τα παιδιά τους, τους είπαν ποτέ «Εξήγησέ μου γιατί πιστεύεις ότι εγώ είμαι λάθος και εσύ είσαι σωστός;» Με ηρεμία όχι με τον φόβο της τιμωρίας. Την περίοδο της καραντίνας εκμεταλλεύτηκαν τον άπειρο ελεύθερο χρόνο για να καλλιεργήσουν την αγάπη του παιδιού τους στο διαβάζειν και γράφειν; Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν γονείς που εκμεταλλεύονται τη ραγδαία αύξηση των μαθησιακών δυσκολιών στις εφηβικές ηλικίες ώστε να παίρνουν διάγνωση βεβιασμένη τα παιδιά τους και να εξετάζονται προφορικά χωρίς να χρειάζεται; Όχι για να μεγιστοποιήσουν την προσπάθεια αλλά για να την κάνουν ελάχιστη με μέγιστα αποτελέσματα. Γνωρίζουμε, επίσης, ότι υπάρχουν παιδιά που γράφουν ημερολόγιο, συγγράφουν διηγήματα, ποιήματα και ντρέπονται να το πουν; Ναι, όλα αυτά είναι γνωστά.

Οι πιο πετυχημένοι δημοσιογράφοι στον κόσμο θα σου πουν ότι σαν βίωμα έχουν τους γονείς να διαβάζουν την κυριακάτικη εφημερίδα με τον καφέ τους σαν τελετουργικό. Ένας άνθρωπος αγάπησε τη λογοτεχνία γιατί το πρώτο του βιβλίο ήταν ένα δώρο του πατέρα του: η Οδύσσεια.

Η τάξη αυτού του δασκάλου θα έγραφε εκείνες τις τέσσερις λέξεις αν είχε υποχρεωθεί κάποια στιγμή στη ζωή του να εκφράσει κάτι, να υπερασπιστεί κάτι, να πείσει για κάτι, να επιχειρηματολογήσει για κάτι, να προβληματιστεί για κάτι. Όταν, όμως, γίνεται αποδεκτό από την οικογένειά του να εξαφανίζεται μόνιμα στο δωμάτιο με την οθόνη υπολογιστή και κινητού μονίμως ανοιχτή, όταν γίνεται ανεκτό από τον δάσκαλο να γράφει τα απολύτως απαραίτητα και να παίρνει άριστα, όταν γίνεται ανεκτό από τον φίλο του να στέλνει «τ κνς;» και αυτός να απαντάει «κλ», τότε και οι τέσσερις ολόκληρες λέξεις θέλουν μόχθο και προσπάθεια.

Συντάκτης: Σοφία Ρηγοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη