Τα 28+ ΟΧΙ κι ένα ΝΑΙ που μας καθορίζουν

Την 28η Οκτωβρίου κάθε χρόνο γιορτάζουμε ως χώρα την επέτειο του ΟΧΙ. Της άρνησης ενός δικτάτορα στις επεκτατικές διαθέσεις ενός άλλου. Ο Ιωάννης Μεταξάς, των ΟΧΙ και της σκληρής διακυβέρνησης, έμεινε στη σχολική, τουλάχιστον, ιστορία ως εκείνος που είπε ΟΧΙ στο τελεσίγραφο του Μπενίτο Μουσολίνι, βάζοντας επίσημα την Ελλάδα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ταυτόχρονα, είμαστε η μοναδική χώρα με δύο εθνικές επετείους που γιορτάζει και στις δύο την έναρξη κι όχι το τέλος δύο τραυματικών πολέμων.

Η ίδια η λέξη ΟΧΙ είναι πολύ δυνατή. Ένα επίρρημα που αυτοτελώς λειτουργεί ως πλήρης αρνητική απάντηση, ενώ ουσιαστικοποιείται όταν συνοδεύεται από άρθρο. Παράδειγμα: «Αυτό ήταν το σημαντικότερο όχι της ζωής μου».

Πολλοί ισχυρίζονται ότι, ενώ καλή τη πίστει και για να γίνουμε αρεστοί λέμε πολλά ΝΑΙ που δεν εννοούμε, τα ΟΧΙ είναι εκείνα που μας χτίζουν, μας ορίζουν και εμπνέουν τον σεβασμό στις προσωπικές και επαγγελματικές μας σχέσεις.

Με αφορμή την 28η Οκτωβρίου, ας φτιάξουμε μια λίστα με «Τα 28+ ΟΧΙ κι ένα ΝΑΙ» που μας καθορίζουν. Άλλωστε, οι λίστες είναι τάση και, ναι, θα τις αποδομήσουμε.

Κάθε Πρωτοχρονιά ή Σεπτέμβρη φτιάχνουμε την «to-do list» μας. Ήρθε η ώρα για τη «say-no list» μας.

Ορίστε, λοιπόν, 28+ ΟΧΙ και ένα ΝΑΙ που χτίζουν ψυχική ανθεκτικότητα:

• ΟΧΙ όταν δε θέλεις. Ακόμη κι αν άλλαξες γνώμη, το όχι είναι ΟΧΙ. Να λες όσα ναι θέλεις, αλλά μην ντρέπεσαι να πεις ΟΧΙ. Να σέβεσαι το σώμα σου και το σώμα του άλλου. Και την ψυχή του. Στο σ#ξ όλα επιτρέπονται. Αρκεί να είναι συναινετικά.
• ΟΧΙ στον εργοδότη σου. Και στους φίλους σου. Δε χρειάζεται να μπορείς πάντα. Μη γίνεσαι δεδομέν@. Είναι δουλειά. Ή έχεις άλλη δουλειά στις πέντε που σχολάς ή στις τρεις τα ξημερώματα. Ναι, είναι μέρος της ζωής σου. Όχι η ζωή σου.
• ΟΧΙ στην άρνηση του εαυτού σου. Δύο αρνήσεις ισούνται με μία κατάφαση. Η αποδοχή θα σε φέρει πιο κοντά σε αυτό που θέλεις να γίνεις. Στο όνειρό σου. Όχι, δεν υπάρχει ιδανικό. Δεν υπάρχει ντριμ λάιφ. Αλλά μπορείς να ονειρεύεσαι. Μπιγκ τάιμ.
• ΟΧΙ σε ρόλους και μάσκες. «Φανέρωσέ μου τη μάσκα που κρύβεις κάτω από τη μάσκα που φοράς». Το ’πε κι ο Αγγελάκας. Δύσκολο, χρονοβόρο, άσκοπο. Μη σπαταλιέσαι. Μην προσποιείσαι.
• ΟΧΙ στο να ζεις τη ζωή σου σαν ταινία ή ντοκιμαντέρ με υπερευρυγώνιο κάδρο. Αν τη ζεις έτσι, να είσαι ο σκηνοθέτης. Με άποψη.
• ΟΧΙ στο να λες πάντα ΝΑΙ. Η αντίδραση του συνομιλητή σου στο όχι σου φανερώνει τον χαρακτήρα του. Η διαχείριση του ΝΑΙ είναι εύκολη. Δοκίμασέ τους κι επίλεξε.
• ΟΧΙ στην ανθρωποφαγία. Στις παρακοινωνικές αλληλεπιδράσεις (parasocial interactions). Δηλαδή, μη σπαταλάς τον χρόνο σου σχολιάζοντας αδιάλειπτα τις ζωές των άλλων. Ζήσε τη δική σου. Μην παθιάζεσαι περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται με ανθρώπους που δεν ξέρεις. Η οικειότητα που υπάρχει είναι μονόπλευρη και δημιουργεί ψευδαισθήσεις. Μη σκορπιέσαι.
• ΟΧΙ στην αυταπάτη ότι ζούμε για πάντα. Δεν έχουμε τρεις ζωές, όπως στα βιντεοπαιχνίδια. Όπως έλεγαν και τα Διάφανα Κρίνα, σε στίχους του εμβληματικού Ντίνου Καψάλη, όλοι θα πεθάνουμε. «Φόρα το καλύτερο παλτό σου. Καιρός να ζήσουμε, παιδί μου. Ξημερώνει».
• ΟΧΙ στο να αντλείς ευχαρίστηση από τη δυστυχία του άλλου. Ούτε από την αποτυχία ή το λάθος του. Ας μην παρακολουθούμε τον πόνο κάποιου σαν επεισόδιο σειράς στο Netflix. Δεν ανεβαίνει έτσι η αυτοεκτίμηση. Δε γινόμαστε καλύτεροι. Δε χρειάζεται να πεθάνει η κατσίκα του γείτονα. Μπορούμε να έχουμε όλοι από μία.
• ΟΧΙ στις οικογενειακές γιορτές, αν νιώθεις πίεση. Δεν υποχρεούσαι να απαντήσεις σε καμία ερώτηση καμίας θείας. – Πότε θα κάνεις παιδί; – Θα παντρευτείς; – Πού δουλεύεις τώρα; – Φαίνεσαι κουρασμέν@. Μήπως να κάνεις μπότοξ; Διάλεξε κρασί και παγωτό. Και «After Life». Ricky Gervais ιζ μπέτερ δαν γιόρ άντ Σούλα.
• ΟΧΙ στο να γίνει «η απώλεια συνήθεια». Ούτε η βία και η ασχήμια. Κλείσε την τηλεόραση. Μη βλέπεις ειδήσεις. Κάνε επιλογές. Η αισθητική σου είναι η ηθική σου.
• ΟΧΙ στις επιταγές και τις τάσεις. Δεν πειράζει αν νιώθεις το μάτσα λάτε σαν χώμα στο στόμα κι αν η πουτίγκα δεν έχει πρωτεΐνη. Έχεις κιλά, δεν έχεις λεφτά, έχεις θλίψη, τρως υδατάνθρακες. Προσπαθείς. Αυτό μετράει. Και μερικές φορές μπορείς και να μην προσπαθείς. Δικαίωμα. Ναι, σου λέω, φάε τη σοκολάτα. Και ναι, μη γράψεις λίστα. Τζίζους με τις λίστες.
• ΟΧΙ στην άρνηση της θλίψης. Η ζωή δεν είναι μόνο ροζ. Ο Μουφάσα, ο μπαμπάς του Σίμπα, πεθαίνει. Στάσου στο γεγονός. Μείνε. Συλλογίσου. Νιώσε. Μην προσπερνάς γρήγορα. Δεν είναι όλα thank you, next. Η απώλεια. Η θλίψη. Είναι μέρος της διαδικασίας. Κλάψε. Μη φοβάσαι να δείξεις ευαλωτότητα. Ενηλικιώσου.
• ΟΧΙ στον φόβο και τις φοβίες. Μη φοβάσαι τα σκοτάδια σου. Ποιος θα σε παρεξηγήσει; Χ3στηκες. Μία η ζωή. Να ’ναι οι μέρες σου γαμάτες σαν τηγανητές πατάτες.
• ΟΧΙ στις δικαιολογίες. Πες την αλήθεια. – Βαριέμαι να βγω. – Μου τη σπας. Ας μείνουν λίγοι και καλοί. Μην αναλώνεσαι.
• ΟΧΙ στις συγκρίσεις. Είναι κουραστικές και χωρίς νόημα. Γίνε η καλύτερη εκδοχή σου. Η δική σου. Όχι των άλλων.
• ΟΧΙ στην τέλεια εικόνα. Αφήσου. Τσαλακώσου. Πχιο σέξι.
• ΟΧΙ στα μοδάτα ονόματα. Ζήτω το mainstream. Όχι άλλοι Μάξιμοι, Φίλιπποι, Έκτορες, Εμμέλειες και Ρωξάνες. Ναι στον Γιώργο και στη Μαρία. Θυμήσου τον Τσουρή, τον Κουτλή, τον Χρυσοστόμου. Την Καβογιάννη και τη Ναυπλιώτου. Αναστέναξες;
• ΟΧΙ στα ψέματα. Η αλήθεια είναι δύσκολη, αλλά δική σου. Πονάει λιγότερο και λιγότερους.
• ΟΧΙ στη ζωή που σου επιβάλλουν άλλοι. Είναι μισή και δεν είναι δική σου.
• ΟΧΙ στον δογματισμό. Τα δόγματα —θρησκευτικά, πολιτικά, φιλοσοφικά— δεν μπορούν να είναι δημοκρατικά ούτε συμπεριληπτικά. Φυλακίζουν.
• ΟΧΙ στην υπερέκθεση. Μη σπαταλιέσαι. Μην τα λες όλα σε όλους. Μην τα μοιράζεσαι όλα στα social. Ξεθωριάζουν. Μην τραβάς συνέχεια φωτογραφίες. Μη ζεις τη στιγμή από την οθόνη του κινητού. Μην υπεραναλύεις. Σσσσσς. Άκου.
• ΟΧΙ στην αδράνεια. Δεν αλλάζει ο κόσμος από τον καναπέ. Μην ανεβάζεις μόνο quotes. Βγες στους δρόμους. Επ(ανάσταση). Πρόσεχε, όμως, το αγελαίο πνεύμα και το ότι πολλές φορές συμπίπτει με τον ατομικισμό.
• ΟΧΙ στον δικαιωματισμό. Δε σου χρωστά το σύμπαν. Μη ζεις εις βάρος των άλλων. Κόψε τη γ@μημένη την απόδειξη. Ναι στο κοινωνικό κράτος, αλλά και στην κοινωνική συνείδηση.
• ΟΧΙ στον φασισμό. Δεν είναι λύση. Ούτε τρεντ. Αντιστάσου. Όχι στην ακροδεξιά, την πατριαρχία, την ομοφοβία. Η αλλαγή έρχεται αλλιώς. Με σεβασμό και αλληλεγγύη.
• ΟΧΙ στην αγένεια. Δεν είναι επιλογή. Ναι, τόσο απλά. Μην κοιτάς τους άλλους από την κλειδαρότρυπα. Και μη χωρίσεις ποτέ με μήνυμα. «Τα ’μαθες; Μόλις χώρισες». Μην τους αποκαλείς όλους bro. Μμμμ… Too rude, bro μου.
• ΟΧΙ στη βία. Της εξουσίας. Και της Ελληνίδας μάνας. Εκτός κι αν είσαι εσύ αυτή.
• ΟΧΙ στην απραξία. Φώναξε δυνατά. Μην αφήνεις ανθρώπους και ζώα να κακοποιούνται. Κυρίως όσους δεν έχουν φωνή. Μη σταματάς να δείχνεις αλληλεγγύη σε όσ@ βάλλονται. Στις γυναίκες δίπλα σου. Κυρίως αν είσαι μία από αυτές. Λένε πως μια κοινωνία κρίνεται από το πώς συμπεριφέρεται στους ηλικιωμένους και στα ζώα.
• ΟΧΙ στις κοινωνικές επιταγές. Κοίτα, φλέρταρε, κάνε σ#ξ, παντρέψου όποι@ θέλεις: μικρότερο, μεγαλύτερο, με μεγάλη μύτη. Δε χρειάζεται να λογοδοτήσεις σε κανέναν.
• ΟΧΙ στην πολιτική ορθότητα όταν δημιουργεί αγκυλώσεις. Δεν πληγώνουν οι λέξεις. Ο τρόπος και οι άνθρωποι πληγώνουν.
• ΟΧΙ στις προσδοκίες. Δεν πειράζει αν ο Αύγουστος σε βρήκε μόν@ να τρως γεμιστά με το βρακί, κατευθείαν από το ψυγείο. Για κάποιους πάντα θα είσαι σημαντικ@. Για κάποιους, ο κόσμος όλος. Δύσκολο, αλλά ισχύει.
• ΟΧΙ στον βαθύ καπιταλισμό. Τον καταναλωτισμό. Τα sweatshops είναι ντροπή. Η υγεία, η στέγη, η διατροφή, η αξιοπρέπεια, δικαίωμα. Όχι ταξικό προνόμιο.
• ΟΧΙ στη ντροπή για την ταυτότητά σου. Τι σημαίνει queer; Δείξε μου έναν που δεν είναι.
• ΟΧΙ στην ψευδαίσθηση του δικού σου αλγόριθμου. Και ναι, ψηφίζουν και οι άλλοι. Δυστυχώς.
• ΟΧΙ στα ψεύτικα likes, στα like (μι) back και στα unfollow. Κουραστικό και βλακώδες.
• ΟΧΙ στις φυλές και τις στολές. Όλ@ χωράνε παντού.
• ΟΧΙ στα δίπολα. Άντρας – γυναίκα, Ουκρανία – Ρωσία, Παλαιστίνη – Ισραήλ. Δεν βοηθά. Να μένεις στο γεγονός. Να είσαι με τον άνθρωπο. Χωρίς πόλωση και διχασμό.
• ΝΑΙ στο μοίρασμα. Μοιράσου. Τον εαυτό σου, τα πράγματά σου. Συναισθήματα. Μειώνει το βάρος.

Μία λίστα. Μία λίστα χωρίς τελειωμό. Πολλά τα ΟΧΙ. Διάλεξε. Πρόσθεσε. Αφαίρεσε. Γράψε καινούργια. Η 28η Οκτωβρίου ας γίνεται η αφορμή τα ΟΧΙ μας να τα λέμε και να τα πράττουμε συχνότερα. Με λίστα ή χωρίς.

Δεν υπάρχει τίποτα πιο συλλογικό από το προσωπικό μοίρασμα. Ίσως και γι’ αυτό, τελικά, να έχουμε ανάγκη τις επετείους κάθε είδους. Η συγκεκριμένη ας υπάρχει ως μοίρασμα προσωπικών ιστοριών που επουλώνουν το συλλογικό ιστορικό τραύμα. Μια επέτειος που θα επαν-ανακινεί τα ΟΧΙ μας, μετατρέποντάς τα, αυτήν τη φορά, από συλλογικά σε προσωπικά. Ας δοκιμάσουμε να τη γιορτάσουμε διαφορετικά. Με μία νέα, ηλεκτρισμένη τάση. Με μια «no list» αντίθετη στο ρεύ(β)μα.