Υπάρχει κάτι παράξενα σύγχρονο στο να βλέπεις έναν άνθρωπο να κοιμάται, να ξυπνάει, να τρώει, να βγαίνει, να μιλάει στην κάμερα και (κυρίως) να συνεχίζει να μεταδίδει επειδή κάποιος κάπου πάτησε «donate».
Στα live του ItsOnlySkillz, η έννοια του χρόνου αποκτά κυριολεκτικά τιμή: 1 ευρώ = 1 λεπτό live. Και κάπως έτσι, ένα ευρώ δεν αγοράζει καφέ, ένα σνακ, ένα εισιτήριο ή κάτι που θα μείνει. Αγοράζει ακόμη ένα λεπτό από την οθόνη μας.
Και το ενδιαφέρον δεν είναι ότι ένας YouTuber βρήκε έναν τρόπο να μετατρέψει το κοινό του σε έσοδο. Αυτό, ας είμαστε ειλικρινείς, είναι η δουλειά του. Το πραγματικά ενδιαφέρον είναι τι ακριβώς είμαστε διατεθειμένοι να πληρώσουμε ως θεατές για να συνεχιστεί το θέαμα.
Γιατί εδώ δεν μιλάμε απλώς για ένα βίντεο.
Μιλάμε για μια οικονομία μικρών ποσών.
Ένα ευρώ.
Δύο ευρώ.
Πέντε ευρώ.
1000 ευρώ.
«Άλλα πέντε λεπτά».
Και ξαφνικά το ποσό που μοιάζει ασήμαντο μεμονωμένα, γίνεται ένα σωρό χρήματα όταν επαναλαμβάνεται από εκατοντάδες ανθρώπους.
Το πιο έξυπνο και ταυτόχρονα πιο χαρακτηριστικό κομμάτι αυτού του μοντέλου είναι ότι δεν χρειάζεται να αισθανθείς πως «έδωσες πολλά». Δεν χρειάζεται να πληρώσεις 50 ή 100 ευρώ. Αρκεί να πεις: «Έλα μωρέ, ένα ευρώ είναι».
Μόνο που το ίδιο σκέφτεται και ο επόμενος.
Και ο επόμενος.
Και ο επόμενος.
Η οικονομία του «έλα μωρέ, ένα ευρώ»
Τα live έχουν φτάσει στο σημείο να μετατρέπουν την αλληλεπίδραση σε παιχνίδι. Τα likes μπορούν να προσθέτουν χρόνο, οι εγγραφές μπορούν να προσθέτουν ώρες και οι δωρεές να κρατούν το live ζωντανό. Σε ένα από τα formats του, μάλιστα, αναφερόταν ότι 1.000 likes προσθέτουν 10 λεπτά και 1.000 subscribers δύο ώρες.
Και κάπου εδώ αξίζει να κάνουμε μια ερώτηση που δεν αφορά μόνο τον ItsOnlySkillz.
Πότε σταματάμε να καταναλώνουμε περιεχόμενο και αρχίζουμε να πληρώνουμε για να συμμετέχουμε σε αυτό;
Γιατί αυτό είναι το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι.
Ο θεατής δεν είναι πλέον απλώς θεατής.
Γίνεται μέρος του μηχανισμού.
Τα χρήματά του δεν αγοράζουν ένα προϊόν που μπορεί να κρατήσει στο χέρι του. Δεν αγοράζουν ένα παιχνίδι, ένα ρούχο ή ένα εισιτήριο για μια συναυλία.
Αγοράζουν συμμετοχή.
Αγοράζουν την αίσθηση ότι «εγώ το κράτησα άλλο ένα λεπτό».
Και αυτό είναι πολύ πιο ισχυρό ψυχολογικά από όσο ακούγεται.
Και κάπου εδώ μπαίνουν τα νέα παιδιά
Δεν είναι δίκαιο να πούμε ότι κάθε άνθρωπος που κάνει donate σε έναν YouTuber πετάει τα λεφτά του.
Ούτε ότι ο creator είναι υπεύθυνος για κάθε ευρώ που ξοδεύει ο θεατής.
Η ευθύνη της επιλογής παραμένει στον καθένα.
Όμως αξίζει να μιλήσουμε για το τι μαθαίνει μια ολόκληρη γενιά σχετικά με την αξία του χρήματος.
Για ένα παιδί ή έναν έφηβο που βλέπει έναν creator να έχει εκατοντάδες χιλιάδες followers και εκατομμύρια views, το να στείλει ένα ευρώ μπορεί να μοιάζει σχεδόν ασήμαντο.
Μπορεί όμως να μην είναι.
Γιατί τα χρήματα έχουν αξία ακριβώς επειδή είναι περιορισμένα.
Και όταν συνηθίζουμε να τα ξοδεύουμε σε μικρές, στιγμιαίες ανταμοιβές, υπάρχει ένας κίνδυνος: να πάψουμε να καταλαβαίνουμε πόσο γρήγορα εξαφανίζονται.
Το θέμα, λοιπόν, δεν είναι:
«Μην δίνετε λεφτά στον ItsOnlySkillz».
Το θέμα είναι:
«Ξέρεις γιατί τα δίνεις;»
Από το «θέλω να τον δω» στο «θέλω να συνεχίσει»
Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή που έφερε το live streaming.
Παλιότερα έβλεπες ένα βίντεο επειδή είχε ήδη δημιουργηθεί.
Σήμερα μπορείς να επηρεάσεις το ίδιο το περιεχόμενο.
Το live συνεχίζεται επειδή πληρώνεις.
Ο creator αντιδρά επειδή πληρώνεις.
Το challenge μεγαλώνει επειδή πληρώνεις.
Και αυτό δημιουργεί έναν κύκλο:
θέλω να συνεχιστεί → πληρώνω → συνεχίζεται → θέλω να δω τι θα γίνει → πληρώνω ξανά.
Δεν χρειάζεται να υπάρχει κάποιος «κακός» σε αυτή την ιστορία.
Αρκεί να υπάρχει ένας πολύ καλά σχεδιασμένος μηχανισμός ψυχαγωγίας.
Και, από αυτή την άποψη, το μοντέλο είναι εξαιρετικά αποτελεσματικό.
Δεν είναι πρόβλημα ότι ο YouTuber βγάζει χρήματα
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι.
Το να βγάζει ένας creator χρήματα από το κοινό του δεν είναι από μόνο του κακό.
Αντίθετα, η δημιουργία περιεχομένου είναι δουλειά. Ένας άνθρωπος με εκατοντάδες χιλιάδες subscribers έχει δημιουργήσει ένα κοινό, μια επιχείρηση και ένα brand. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι ο ItsOnlySkillz βρίσκεται σε πολύ μεγάλη κλίμακα ως creator, με πάνω από 800.000 subscribers και εκατοντάδες εκατομμύρια views.
Το ερώτημα είναι άλλο.
Εμείς, ως κοινό, έχουμε καταλάβει τι αγοράζουμε;
Γιατί το «1€ = 1 λεπτό» ακούγεται παιχνιδιάρικο. Και είναι.
Αλλά είναι και μια πολύ καθαρή υπενθύμιση ότι στο internet η προσοχή μας έχει πλέον οικονομική αξία.
Κάποιος κερδίζει χρήματα επειδή εμείς κοιτάμε.
Κάποιος κερδίζει περισσότερα επειδή εμείς πατάμε.
Και κάποιος μπορεί να κερδίσει ακόμη περισσότερα επειδή εμείς αποφασίζουμε ότι «ένα ευρώ δεν είναι τίποτα».
Ίσως, λοιπόν, πριν στείλουμε το επόμενο donate, αξίζει να κάνουμε μια πολύ απλή ερώτηση:
«Αν αυτό το ένα ευρώ δεν πήγαινε σε ένα ακόμη λεπτό live, πού θα ήθελα πραγματικά να πάει;»
Γιατί μπορεί να ανακαλύψουμε ότι τελικά δεν μας λείπει η ψυχαγωγία.
Μας λείπει απλώς η συνήθεια να σκεφτόμαστε πού πηγαίνουν τα χρήματά μας.
Συντάκτης: Νίκη Ντάλντα
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
Επιμέλεια κειμένου: Αγγελική Θεοχαρίδη
