Το TikTok έχει βρει άλλη μία λύση στα προβλήματα της ανθρωπότητας. Αδυνάτισμα. Όχι μόνο για τα κιλά. Για όλα. Τον τελευταίο καιρό έχουν γεμίσει το TikTok AI-generated ιστορίες με ένα εντυπωσιακά παρόμοιο σενάριο. Ο πρωταγωνιστής έχει πιο γεμάτο σώμα και η ζωή του είναι περίπου μια μικρή καταστροφή. Είναι δυστυχισμένος, μόνος, παραμελημένος, αποτυχημένος, χωρίς αυτοπεποίθηση. Μπορεί να τον απορρίπτουν ερωτικά, να τον κοροϊδεύουν ή απλώς να κοιτάζει τη ζωή του με εκείνο το βλέμμα που λέει «τίποτα δεν πήγε όπως το περίμενα».
Και μετά αδυνατίζει. Και, ως διά μαγείας, δεν αλλάζει μόνο το σώμα. Αλλάζει η ζωή. Ξαφνικά είναι όμορφος. Επιθυμητός. Χαμογελαστός. Επιτυχημένος. Οι άλλοι τον κοιτάζουν διαφορετικά, ο έρωτας εμφανίζεται, η αυτοπεποίθηση επίσης και κάπου στο βάθος σχεδόν περιμένεις να δεις ότι εγκρίθηκε και το στεγαστικό. Πολυεργαλείο η ζυγαριά.
Αυτό είναι το νέο κύμα χονδροφοβικών AI stories που κυκλοφορούν στα social media. Και το παράδοξο είναι ότι η τεχνολογία είναι ολοκαίνουργια, αλλά το παραμύθι που της δώσαμε να αφηγηθεί είναι πολύ παλιό. Χοντρός ίσον δυστυχισμένος. Αδύνατος ίσον ευτυχισμένος. Μόνο που τώρα δε χρειάζεται να το πούμε τόσο χοντροκομμένα. Έχουμε προοδεύσει. Κανείς δεν χρειάζεται να αποκαλέσει τον πρωταγωνιστή τεμπέλη, άσχημο ή αποτυχημένο. Αρκεί να τον δείξει να είναι όλα αυτά όσο έχει περισσότερα κιλά.
Και μετά να τον αδυνατίσει. Η εικόνα θα κάνει μόνη της την υπόλοιπη δουλειά. Γιατί σε αυτές τις ιστορίες το βάρος δεν είναι απλώς ένα χαρακτηριστικό του σώματος. Γίνεται χαρακτηριστικό ολόκληρου του ανθρώπου. Ο «πριν» δεν είναι απλώς παχύτερος. Είναι η αποτυχημένη εκδοχή. Ο «μετά» δεν είναι απλώς λεπτότερος. Είναι η αναβαθμισμένη έκδοση. Κι αυτό ίσως είναι το πιο χονδροφοβικό πράγμα σε αυτά τα βίντεο. Δεν παραποιούν μόνο τα σώματα. Παραποιούν ολόκληρες ζωές και μετά μας τις πουλάνε ως πραγματικότητα. Φυσικά, δεν χρειάζεται να φτάσουμε και στο άλλο άκρο. Το σωματικό βάρος μπορεί να συνδέεται με ζητήματα υγείας και η απώλειά του μπορεί για έναν άνθρωπο να σημαίνει καλύτερη φυσική κατάσταση, ευκολότερη κίνηση ή ακόμη και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
Αλλά από εκεί μέχρι το «αδυνάτισα και ξαφνικά έγινα ευτυχισμένος» μεσολαβεί περίπου ολόκληρη η ανθρώπινη ύπαρξη. Και η ευτυχία, όσο κι αν επιμένει η διαφήμιση, δεν έχει βρεθεί ακόμη σε συγκεκριμένο νούμερο παντελονιού. Το πραγματικά ενδιαφέρον αρχίζει όταν η ίδια μικρή ιστορία εμφανίζεται στην οθόνη ξανά και ξανά. Μία εικόνα πιθανότατα δεν θα αλλάξει όσα πιστεύει κάποιος για τον εαυτό του. Ούτε όποιος βλέπει ένα AI βίντεο είναι ένα ανυπεράσπιστο πλάσμα που καταπίνει ό,τι του σερβίρει η οθόνη.
Η επανάληψη, όμως, έχει έναν πολύ πιο διακριτικό τρόπο να λειτουργεί. Βοηθά να ορίζεται τι θεωρούμε φυσιολογικό, όμορφο, επιθυμητό και επιτυχημένο. Κάπως έτσι, χωρίς να μας το λέει ποτέ ευθέως, η ίδια ιστορία φυτεύει έναν συσχετισμό: το αδύνατο σώμα δεν είναι απλώς ένα σώμα. Γίνεται στο μυαλό μας συνώνυμο μιας καλύτερης ζωής. Και τότε το μήνυμα παύει να είναι μόνο «καλό είναι να είσαι αδύνατος». Γίνεται: Αν είσαι αδύνατος, είναι πιο πιθανό να σε θέλουν. Αν είσαι αδύνατος, θα έχεις περισσότερη αυτοπεποίθηση. Αν είσαι αδύνατος, θα είσαι περισσότερο αποδεκτός. Αν είσαι αδύνατος, θα είσαι περισσότερο αρκετός.
Αυτό συναντά κάτι που ήδη υπάρχει σε πολλούς ανθρώπους. Γιατί πίσω από το «πρέπει να αδυνατίσω» δεν κρύβεται πάντα ένα «θέλω να φροντίσω την υγεία μου». Πολύ συχνά κρύβεται ένα «δεν μου αρέσω έτσι». Ένα «φοβάμαι πώς με βλέπουν». Ένα «δεν αισθάνομαι αρκετός». Και τότε το AI story δεν χρειάζεται καν να δημιουργήσει την ανασφάλεια. Αρκεί να της δώσει δίκιο. Να ο δυστυχισμένος άνθρωπος πριν. Να και ο ευτυχισμένος μετά. Και κάπως έτσι γεννιέται το μεγάλο «όταν». Όταν αδυνατίσω, θα αγοράσω εκείνο το ρούχο. Όταν αδυνατίσω, θα βγάζω φωτογραφίες. Όταν αδυνατίσω, θα πάω παραλία χωρίς να κρύβομαι. Όταν αδυνατίσω, θα φλερτάρω. Όταν αδυνατίσω, θα αρχίσω επιτέλους να ζω.
Μόνο που η ζωή έχει την εξαιρετικά ενοχλητική συνήθεια να μη σταματά μέχρι να φτάσουμε στο επιθυμητό βάρος. Υπάρχει και μία ακόμη παγίδα. Στα AI stories η αλλαγή είναι πανεύκολη. Πριν, μετά, χειροκρότημα. Δεν υπάρχουν βιολογία, διαφορετικοί οργανισμοί, υποτροπές, καθημερινή προσπάθεια ή η δυσκολία που μπορεί να έχει κάποιος όχι μόνο να χάσει βάρος αλλά και να το διατηρήσει. Και όσο περισσότερο η απώλεια βάρους παρουσιάζεται σαν μια απλή απόφαση, τόσο ευκολότερα γεννιέται και η άλλη σκέψη: «Αφού γίνεται, γιατί δεν αδυνατίζει;» Κάπως έτσι, μια ιστορία που υποτίθεται ότι μιλά για «μεταμόρφωση» μπορεί να καταλήξει να μας κάνει περισσότερο χονδροφοβικούς. Όχι απαραίτητα επειδή μας μαθαίνει να προσβάλλουμε ανθρώπους με μεγαλύτερα σώματα, αλλά επειδή μας μαθαίνει να συνδέουμε το σώμα τους με πράγματα που δεν γράφονται στη ζυγαριά: θέληση, επιτυχία, αυτοέλεγχο, ερωτική αξία, ακόμη και ευτυχία.
Το παράδοξο είναι ότι σήμερα έχουμε μάθει να προσέχουμε περισσότερο τις λέξεις μας. Ξέρουμε ότι δεν είναι αποδεκτό να μειώνουμε έναν άνθρωπο για το σώμα του. Μπορούμε όμως την ίδια στιγμή να σκρολάρουμε αμέριμνοι σε εκατοντάδες ιστορίες όπου το μεγάλο σώμα χρησιμοποιείται ως οπτική συντομογραφία για το «κάτι δεν πάει καλά». Και ίσως εκεί βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα αυτών των AI βίντεο. Όχι στο ότι μας λένε πως μπορούμε να αδυνατίσουμε.
Αλλά στο ότι μας μαθαίνουν να φανταζόμαστε όλα όσα υποτίθεται ότι θα κερδίσουμε όταν το κάνουμε. Έρωτα, αποδοχή, επιτυχία, αυτοπεποίθηση, ευτυχία. Και κάπως έτσι η ζυγαριά αποκτά αρμοδιότητες που ποτέ δεν είχε. Γιατί μπορεί να μετρήσει κιλά. Το πόσο αξίζει μια ζωή, ευτυχώς, εξακολουθεί να μην ξέρει να το μετράει.
Συντάκτης: Ελίνα Τρωγάδα
