Κάθε χρόνο, όταν πλησιάζει το Pride, ο δημόσιος διάλογος στην Ελλάδα μοιάζει να επαναλαμβάνει τον ίδιο κύκλο: απορίες, αντιδράσεις, ειρωνεία, αλλά και έντονες εντάσεις. «Γιατί βγαίνουν στους δρόμους; Δεν έχουν ήδη ίσα δικαιώματα;» είναι μια φράση που ακούγεται συχνά. Η απάντηση όμως δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται και σίγουρα δεν είναι τόσο ρόδινη όσο πιστεύεται.
Το Pride δεν ξεκίνησε ως γιορτή. Ξεκίνησε ως διαμαρτυρία. Και εξακολουθεί να είναι και τα δύο: μια γιορτή ορατότητας, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η ισότητα, παρότι έχει προχωρήσει θεσμικά, δεν έχει εδραιωθεί κοινωνικά. Οι νόμοι μπορούν να αλλάξουν πιο γρήγορα από τις αντιλήψεις. Και αυτό φαίνεται καθημερινά.
Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια περιστατικά λεκτικής και σωματικής βίας απέναντι σε ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα. Άνθρωποι που έχουν δεχτεί επιθέσεις στον δρόμο λόγω εμφάνισης ή προσανατολισμού, ζευγάρια που διστάζουν να κρατηθούν χέρι-χέρι δημόσια, νεαρά άτομα που έχουν εκδιωχθεί από το σπίτι τους όταν αποκάλυψαν την ταυτότητά τους. Υπάρχουν επίσης αναφορές σε περιστατικά bullying σε σχολεία, όπου μαθητές έχουν γίνει στόχος χλευασμού, απομόνωσης ή και βίας λόγω της ταυτότητάς τους. Αυτά δεν είναι «μεμονωμένες ιστορίες χωρίς σημασία» για όσους τα βιώνουν, είναι καθημερινότητα που διαμορφώνει και συντηρεί τον φόβο.
Ακόμα και σε δημόσιο λόγο, συχνά συναντάται επιθετική ρητορική. Στα social media, αλλά και σε κάποιες δημόσιες τοποθετήσεις, η ταυτότητα ανθρώπων μετατρέπεται σε αφορμή για προσβολές ή απαξίωση. Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου πολλοί ΛΟΑΤΚΙ+ άνθρωποι νιώθουν ότι πρέπει να απολογούνται απλώς για το ποιοι είναι.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και μια άλλη διάσταση που συχνά παρεξηγείται: το Pride δεν εκπροσωπεί μία ενιαία συμπεριφορά ή έναν ενιαίο τρόπο έκφρασης. Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι που συμμετέχουν ίδιοι, ούτε έχουν τις ίδιες απόψεις ή τον ίδιο τρόπο παρουσίας. Όπως σε κάθε κοινωνική ομάδα, υπάρχουν διαφορετικές φωνές, διαφορετικές εκφράσεις, ακόμη και υπερβολές. Το γεγονός ότι το Pride χαρακτηρίζεται απο μια υπερβολή είναι γιατί σκοπός του είναι να προκαλέσει. Είναι γιατί για χρόνια οι άνθρωποι αυτοί έτρεμαν ως και να περπατήσουν στον δρόμο κι αντιμετωπίζοντας ως έκνομοι. Είναι γιατί υπήρξαν για πολλά πολλά χρόνια στο σκοτάδι.
Η ουσία βρίσκεται αλλού: στην ανθρωπιά. Στο δικαίωμα κάθε ανθρώπου να υπάρχει χωρίς φόβο, χωρίς βία, χωρίς εξευτελισμό. Το Pride, για πολλούς, είναι μια υπενθύμιση ότι αυτό το δικαίωμα δεν είναι ακόμα δεδομένο. Είναι μια δημόσια δήλωση ότι η ορατότητα δεν είναι προνόμιο, είναι ανάγκη.
Όταν κάποιος λέει «έχουμε ίσα δικαιώματα», συχνά βλέπει μόνο το νομικό πλαίσιο. Όμως η κοινωνική πραγματικότητα προχωρά πιο αργά. Η αποδοχή δεν είναι πλήρης όταν ένας άνθρωπος φοβάται να εκφραστεί, όταν ένα παιδί μεγαλώνει νιώθοντας ότι πρέπει να κρύψει τον εαυτό του, όταν η διαφορετικότητα γίνεται αφορμή για ειρωνεία ή βία. Γι’ αυτό και το Pride εξακολουθεί να υπάρχει. Όχι γιατί όλα έχουν λυθεί, αλλά γιατί δεν έχουν λυθεί όλα. Δεν είναι μια προσπάθεια διαχωρισμού των ανθρώπων, αλλά μια προσπάθεια να χωρέσουν όλοι μέσα στο ίδιο πλαίσιο αξιοπρέπειας.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο σημαντικό μήνυμα: ότι η κοινωνία δεν κρίνεται από το ποιος φωνάζει πιο δυνατά, αλλά από το αν μπορεί να χωρέσει τη διαφορετικότητα χωρίς να τη φοβάται. Γιατί τελικά, πίσω από τα σύμβολα, τις πορείες και τις διαφωνίες, υπάρχουν απλώς άνθρωποι. Και η ανθρωπιά δεν ανήκει σε καμία πλευρά. Ανήκει σε ΟΛΑ!
Συντάκτης: Νίκη Ντάλντα
