Μεγαλώνοντας, όλοι έχουμε στο μυαλό μας μια συγκεκριμένη εικόνα για το πώς θα είναι η ζωή μας ως ενήλικες. Ονειρευόμαστε ότι κάποια στιγμή θα αποκτήσουμε τη δική μας δουλειά, θα νοικιάσουμε το δικό μας σπίτι, θα γίνουμε οικονομικά ανεξάρτητοι και θα χτίσουμε τη ζωή που επιθυμούμε. Δυστυχώς, για πολλούς νέους στην Ελλάδα του σήμερα, αυτά μοιάζουν περισσότερο με όνειρα παρά με ρεαλιστικούς στόχους.
Το μεγαλύτερο ίσως πρόβλημα είναι το κόστος της στέγασης. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε ένας νέος που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό δύσκολα μπορεί να καλύψει ακόμη και τα βασικά του έξοδα. Δεν αρκεί μόνο το ενοίκιο. Υπάρχουν λογαριασμοί, τρόφιμα, μετακινήσεις και πολλές ακόμη καθημερινές ανάγκες. Έτσι, πολλοί άνθρωποι αναγκάζονται να συνεχίσουν να μένουν με τους γονείς τους, όχι επειδή το επιθυμούν, αλλά επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή.
Η συμβίωση με την οικογένεια δεν είναι από μόνη της κάτι αρνητικό. Υπάρχουν οικογένειες που προσφέρουν στήριξη, αγάπη και ασφάλεια. Όμως δεν συμβαίνει αυτό σε όλες τις περιπτώσεις. Για αρκετούς νέους, η οικονομική εξάρτηση σημαίνει ότι δεν μπορούν να πάρουν μόνοι τους αποφάσεις για τη ζωή τους. Αισθάνονται ότι δεν έχουν προσωπικό χώρο, ότι ελέγχονται ή ότι δεν αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητοι ενήλικες. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί έντονη ψυχολογική πίεση, συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια και ένα συνεχές αίσθημα εγκλωβισμού.
Πολλοί νέοι νιώθουν ότι χάνουν τα πιο δημιουργικά χρόνια της ζωής τους, περιμένοντας απλώς να βελτιωθούν οι συνθήκες. Βλέπουν τον χρόνο να περνά, ενώ οι ίδιοι δεν μπορούν να κάνουν τα βήματα που ονειρεύονταν. Δεν μπορούν να δημιουργήσουν εύκολα τη δική τους οικογένεια, να συγκατοικήσουν με τον σύντροφό τους ή να ζήσουν ανεξάρτητα. Αυτό δημιουργεί απογοήτευση και την αίσθηση ότι, όσο κι αν προσπαθούν, μένουν στάσιμοι.
Παράλληλα, η κατάσταση στην αγορά εργασίας δε βοηθά ιδιαίτερα. Πολλοί εργάζονται οκτώ ώρες ή και περισσότερο για έναν μισθό που μετά βίας καλύπτει τις βασικές ανάγκες. Η καθημερινότητα γίνεται ένας συνεχής κύκλος: δουλειά, σπίτι, ύπνος και ξανά από την αρχή. Ο ελεύθερος χρόνος είναι ελάχιστος, ενώ η ξεκούραση ή η διασκέδαση αντιμετωπίζονται σχεδόν σαν πολυτέλεια. Όταν κάποιος εργάζεται διαρκώς μόνο για να πληρώνει λογαριασμούς, είναι φυσικό να αισθάνεται ότι δεν ζει πραγματικά, αλλά απλώς επιβιώνει.
Την ίδια στιγμή, η πίεση ξεκινά ήδη από τα σχολικά χρόνια. Οι πανελλήνιες εξετάσεις παρουσιάζονται συχνά ως η σημαντικότερη στιγμή στη ζωή ενός μαθητή. Πολλά παιδιά μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι από το αποτέλεσμα αυτών των εξετάσεων θα κριθεί ολόκληρο το μέλλον τους. Η αγωνία, οι ατελείωτες ώρες διαβάσματος και ο φόβος της αποτυχίας δημιουργούν τεράστια ψυχολογική επιβάρυνση. Δυστυχώς, υπάρχουν περιπτώσεις όπου νέοι άνθρωποι νιώθουν τόσο απελπισμένοι, ώστε οδηγούνται ακόμη και σε ακραίες σκέψεις ή πράξεις. Οι αυτοκτονίες νέων δεν έχουν ποτέ μία μόνο αιτία. Συνήθως προκύπτουν από έναν συνδυασμό ψυχολογικών, κοινωνικών και προσωπικών παραγόντων. Ωστόσο, η υπερβολική πίεση, η έλλειψη υποστήριξης και η αίσθηση ότι μια αποτυχία ισοδυναμεί με το τέλος του κόσμου μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά έναν άνθρωπο που ήδη δυσκολεύεται.
Ίσως τελικά το πρόβλημα να είναι βαθύτερο. Έχουμε δημιουργήσει μια κοινωνία που ζητά συνεχώς περισσότερα από τους νέους, χωρίς να τους δίνει τις ίδιες ευκαιρίες. Τους ζητά να σπουδάσουν, να αποκτήσουν εμπειρία, να γνωρίζουν ξένες γλώσσες, να εργάζονται ασταμάτητα και ταυτόχρονα να είναι αισιόδοξοι και παραγωγικοί. Όμως οι αμοιβές παραμένουν χαμηλές, το κόστος ζωής αυξάνεται συνεχώς και η ανεξαρτησία μοιάζει όλο και πιο μακρινή.
Δεν είναι τυχαίο που ολοένα και περισσότεροι νέοι επιλέγουν να φύγουν στο εξωτερικό. Εκεί αναζητούν καλύτερες συνθήκες εργασίας, αξιοπρεπείς αποδοχές και τη δυνατότητα να χτίσουν τη ζωή τους χωρίς να εξαρτώνται οικονομικά από την οικογένειά τους. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι η χώρα χάνει ανθρώπους με γνώσεις, όρεξη και προοπτικές.
Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι δεν αρκεί μόνο να διαπιστώνουμε το πρόβλημα. Χρειάζονται ουσιαστικές λύσεις. Περισσότερες προσιτές κατοικίες, καλύτεροι μισθοί, αποτελεσματική στήριξη των νέων εργαζομένων, αλλά και μεγαλύτερη έμφαση στην ψυχική υγεία μέσα στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Οι νέοι δεν χρειάζονται μόνο συμβουλές να «κάνουν υπομονή». Χρειάζονται πραγματικές ευκαιρίες για να ζήσουν με αξιοπρέπεια.
Στο τέλος, το μεγαλύτερο ερώτημα είναι απλό: πώς μπορεί ένας νέος να κάνει όνειρα όταν καθημερινά αγωνίζεται μόνο για να τα βγάλει πέρα; Μια κοινωνία δεν προοδεύει όταν οι νέοι της επιβιώνουν με δυσκολία. Προοδεύει όταν τους δίνει χώρο να δημιουργήσουν, να κάνουν λάθη, να εξελιχθούν και να χτίσουν το μέλλον τους χωρίς να αισθάνονται ότι η ζωή τους έχει μπει σε παύση. Αν δεν αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα, κινδυνεύουμε να μεγαλώσουμε μια ολόκληρη γενιά που δεν θα θυμάται τα νιάτα της ως την πιο όμορφη περίοδο της ζωής της, αλλά ως μια εποχή γεμάτη άγχος, οικονομική ανασφάλεια και συνεχή αγώνα για τα αυτονόητα.
Συντάκτης: Νίκη Ντάλντα
